برای سرنخ «تباه ساختن» در جدول، پاسخ دقیق و رایج تضییع است. این واژه هم از نظر معنی با سرنخ انطباق مستقیم دارد و هم از نظر شکل، یک پاسخ پنجخانهای روشن میسازد: ت، ض، ی، ی، ع. «اتلاف»، «افساد» و «تخریب» واژههای نزدیکاند، اما هرکدام دامنه معنایی محدودتر یا متفاوتی دارند.
چرا «تضییع» بهترین تطابق است؟
سرنخ «تباه ساختن» یک عمل را بیان میکند، نه صرفاً حالت «تباه» یا مفهوم اسمیِ «تباهی» را. «تضییع» نیز نامِ عملِ ضایع و تباه کردن است؛ یعنی فاعلی باعث میشود حق، مال، زمان، فرصت یا توانایی از بین برود، پایمال شود یا بینتیجه بماند. به همین دلیل این پاسخ از یک مترادف دور یا مجازی به دست نمیآید، بلکه مستقیماً همان معنای سرنخ را فشرده میکند.
برای ضایع و تباه کردن به کار میرود و نیاز به قرینه تخصصی ندارد.
یک واژه مستقل پنجحرفی است و در خانههای متقاطع بهسادگی کنترل میشود.
عبارتهایی مانند «تضییع حق» و «تضییع وقت» معنای آن را روشن میکنند.
دامنه معنی و کاربرد
«تضییع» فقط برای نابودی فیزیکی به کار نمیرود. این واژه هنگامی مناسب است که چیزی ارزشمند بر اثر عمل، کوتاهی یا استفاده نادرست از دست برود. در «تضییع حق»، حق شخص پایمال یا نادیده گرفته میشود؛ در «تضییع وقت»، زمان بدون نتیجه میگذرد؛ در «تضییع مال»، دارایی تلف یا هدر میرود؛ و در «تضییع استعداد»، توان بالقوه باقی میماند اما فرصت شکوفایی آن از بین میرود.
پایمال کردن یا از میان بردن چیزی که باید برای فرد حفظ شود.
مصرف بیهوده یا از دست دادن امکانی که میتوانست نتیجه سودمند داشته باشد.
تلف، هدر یا بیاستفاده کردن دارایی و امکانات.
بیثمر گذاشتن استعداد، دانش یا قابلیتی که امکان بهرهبرداری از آن وجود داشته است.
املای درست و شمارش خانهها
بخش دشوار پاسخ، نه معنی آن، بلکه شکل املایی آن است. خط فارسی چند حرف همآوا دارد و دو «ی» پشت سر هم نیز ممکن است هنگام نوشتن یا شمردن نادیده گرفته شود. برای قرار دادن واژه در جدول، ترتیب حروف را مرحلهبهمرحله بررسی کنید.
- حرف نخست «ت» است.
- حرف دوم «ض» است؛ پیوند آن با واژه «ضایع» راهنمای خوبی برای یادسپاری است.
- در میانه دو حرف «ی» نوشته میشود: «ضیی».
- حرف آخر «ع» است و آخرین خانه را پر میکند.
دامهای املایی و واژههای شبیه
برای این معنا املای پاسخ نیست. «تضییع» باید با دو «ی» نوشته شود. افزون بر این، «تضیع» در بعضی منابع کهن مدخلی مستقل با معنایی دیگر است، پس حذف یک «ی» فقط سادهنویسی محسوب نمیشود.
نوشتن «ز» به جای «ض» غلط است. خانواده معناییِ «ضایع» حرف درست را نشان میدهد.
«ظ» در این واژه وجود ندارد؛ یکسانی تلفظ «ز، ض، ظ و ذ» در فارسی دلیل یکسانی املا نیست.
این واژه با «ش» به معنی همراهی و بدرقه است و بیشتر در «تشییع جنازه» دیده میشود.
یعنی ضعیف و ناتوان کردن؛ ممکن است به آسیب بینجامد، اما معادل مستقیم «تباه ساختن» نیست.
گزینههای رقیب و تفاوت دقیق آنها
وجود چند مترادف پنجحرفی میتواند حلکننده را مردد کند. انتخاب نهایی باید با معنای دقیق و حروف متقاطع سنجیده شود. بدون قرینه اضافی، «تضییع» اولویت دارد؛ اما دانستن مرز واژههای نزدیک از انتخاب شتابزده جلوگیری میکند.
۵ حرف؛ عمومیترین معادل برای ضایع و تباه ساختن، مخصوصاً درباره حق، وقت، عمر، مال و فرصت.
۵ حرف؛ بیشتر بر تلف یا نابود کردن مال، انرژی و منابع و نیز هدر دادن تأکید دارد.
۵ حرف؛ معنای اصلی آن فاسد کردن و ایجاد فساد است و برای سرنخ «فاسد ساختن» مناسبتر است.
۵ حرف؛ بیشتر به ویران کردن بنا، ساختار، چهره یا اعتبار اشاره میکند.
۵ حرف و از نظر لغوی نزدیک به ضایع و تباه کردن است، اما در فارسی امروز و جدولهای عمومی کمتر از «تضییع» دیده میشود.
از نظر معنی نزدیک است، ولی یک پاسخ یککلمهای پنجخانهای نیست.
تأیید با حروف متقاطع
دو جایگاه بیش از همه تشخیصدهندهاند: حرف دوم «ض» و حرف آخر «ع». اگر الگوی ناقص شما «ت ض _ _ ع» باشد، دو خانه خالی هر دو «ی» هستند. اگر فقط پایان «ع» مشخص باشد، هنوز چند احتمال نظری وجود دارد، اما با اضافه شدن «ض» در خانه دوم، پاسخ تقریباً قطعی میشود. الگوی کامل باید دقیقاً «ت ـ ض ـ ی ـ ی ـ ع» باشد.
«پایمال کردن حق»، «ضایع کردن» و «به هدر دادن» نیز میتوانند به همین پاسخ راه بدهند.
اگر یکی از حروف متقاطع با دو «ی» یا «ع» پایانی ناسازگار است، ابتدا پاسخ متقاطع را دوباره بررسی کنید.
پرسشهای کوتاه
«تضییع» چند حرف دارد؟
پنج حرف: ت، ض، ی، ی، ع. دو «ی» در دو خانه جدا قرار میگیرند.
آیا «اتلاف» هم جواب قابلقبولی است؟
از نظر معنی نزدیک و پنجحرفی است، اما بیشتر درباره تلف کردن مال و منابع به کار میرود. برای سرنخ عمومی «تباه ساختن»، «تضییع» دقیقتر است؛ مگر اینکه حروف متقاطع خلاف آن را ثابت کنند.
فرق «تضییع» و «تشییع» چیست؟
«تضییع» با «ض» یعنی ضایع و تباه کردن؛ «تشییع» با «ش» یعنی همراهی و بدرقه کردن.
آیا «تضیع» شکل کوتاه واژه است؟
خیر. پاسخ این سرنخ در فارسی معیار «تضییع» است و حذف یکی از دو «ی» املای واژه را نادرست میکند.
واژه را در پنج خانه با ترتیب «ت، ض، ی، ی، ع» بنویسید. نزدیکترین رقیب «اتلاف» است، اما برای عبارت دقیق «تباه ساختن»، انتخاب اصلی و معتبرتر همان «تضییع» است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!