بخار شدن در جدول

سرنخ «بخار شدن» یک فرایند را توصیف می‌کند و در زبان رایج جدول، معادل تک‌واژه‌ای و روشن آن تبخیر است. این واژه هم از نظر معنا دقیقاً با صورت سرنخ هماهنگ است و هم با پنج خانه پر می‌شود. پاسخ ذخیره‌شده برای این پرسش نیز همین واژه است؛ بنابراین اگر تعداد خانه‌ها پنج تاست، حروف را بدون فاصله به ترتیب «ت، ب، خ، ی، ر» وارد کنید.

تبخیر دقیقاً چه معنایی دارد؟

تبخیر تغییر حالت یک ماده از مایع به بخار است. در یک ظرف آب، مولکول‌ها همگی سرعت و انرژی یکسانی ندارند. برخی از مولکول‌های نزدیک سطح، انرژی کافی پیدا می‌کنند تا بر کشش میان مولکول‌ها غلبه کنند و از سطح مایع بیرون بروند. حاصل این خروج، کمتر شدن تدریجی مقدار مایع و افزوده شدن مولکول‌های بخار به هوای اطراف است.

به همین دلیل، یک لباس خیس حتی بدون جوشیدن آب خشک می‌شود، سطح یک گودال پس از مدتی پایین می‌رود و قطره‌های روی ظرف شسته‌شده ناپدید می‌شوند. در همه این نمونه‌ها واژه مناسب «تبخیر» است. گرما معمولاً سرعت فرایند را بیشتر می‌کند، اما لازم نیست مایع حتماً به نقطه جوش برسد؛ تبخیر سطحی در دماهای پایین‌تر نیز رخ می‌دهد.

مرز مهم میان تبخیر و جوشش

در گفت‌وگوی روزمره ممکن است هر دو رخداد را «بخار شدن» بنامیم، اما برای حل دقیق سرنخ باید تفاوتشان را دید. تبخیر معمولاً از سطح آزاد مایع انجام می‌شود و می‌تواند آرام و بی‌حباب باشد. جوشش هنگامی رخ می‌دهد که حباب‌های بخار در بخش‌های گوناگون حجم مایع شکل بگیرند و بالا بیایند. پس جوشیدن یکی از موقعیت‌های تولید بخار است، ولی معادل عمومی هر نوع بخار شدن نیست.

بنابراین اگر سرنخ دقیقاً «بخار شدن» و پاسخ پنج‌حرفی باشد، انتخاب «تبخیر» از «جوشش» فراگیرتر و سازگارتر است. «جوشش» شش حرف دارد و تنها در صورتی مناسب می‌شود که خود سرنخ به جوش آمدن، قل‌قل یا نقطه جوش اشاره کند.

چه چیزهایی سرعت تبخیر را تغییر می‌دهند؟

تصویر علمی واژه کمک می‌کند معنای آن در ذهن بماند. بالا رفتن دما معمولاً سهم مولکول‌های پرانرژی را زیاد می‌کند. گسترده‌تر شدن سطح آزاد نیز فرصت خروج را بالا می‌برد؛ به همین علت آب در بشقاب پهن زودتر از همان مقدار آب در لیوان باریک کم می‌شود. جریان هوا بخار جمع‌شده نزدیک سطح را کنار می‌زند و راه را برای خروج بیشتر باز می‌کند. از سوی دیگر، هوای مرطوب که از بخار آب غنی است، معمولاً آهنگ تبخیر آب را کاهش می‌دهد.

تبخیر همچنین انرژی می‌گیرد؛ مولکول‌هایی که مایع را ترک می‌کنند معمولاً از گروه پرانرژی‌ترند. همین نکته علت اثر خنک‌کنندگی تبخیر را توضیح می‌دهد. وقتی عرق از پوست تبخیر می‌شود، بخشی از گرمای لازم را از پوست می‌گیرد. کوزه سفالی نیز به کمک تراوش اندک آب و تبخیر آن در سطح بیرونی می‌تواند آب درون خود را خنک‌تر نگه دارد.

نمونه‌هایی که معنی جواب را روشن می‌کنند

پاسخ‌های نزدیک و زمان کاربردشان

وجود واژه‌های نزدیک نباید پاسخ اصلی را مبهم کند. طول جواب، حروف تقاطعی و ظرافت خود سرنخ تعیین می‌کنند کدام واژه در شبکه می‌نشیند. برای این عنوان، «تبخیر» همچنان انتخاب نخست و قطعی است.

املاء، ریشه و کاربرد واژه

«تبخیر» با «ت» آغاز می‌شود و از حروف ت‌ب‌خ‌ی‌ر ساخته شده است. جابه‌جا نوشتن «ی» و «ر» یا حذف «ی» آن را به واژه دیگری تبدیل می‌کند. این کلمه در فارسی هم برای خودِ تبدیل شدن به بخار و هم در ساخت‌های سببی به کار می‌رود: «آب تبخیر شد» رخداد را بیان می‌کند و «گرما آب را تبخیر کرد» سبب آن را.

این واژه از ریشه عربی «ب‌خ‌ر» وارد فارسی شده و با «بخار» هم‌خانواده است. در متن علمی ترکیب‌هایی مانند «نرخ تبخیر»، «گرمای تبخیر»، «تبخیر سطحی» و «سامانه تبخیری» دیده می‌شود. در نوشتار عمومی نیز جمله‌هایی چون «نور آفتاب رطوبت خاک را تبخیر کرد» یا «الکل سریع‌تر تبخیر شد» کاربرد طبیعی آن را نشان می‌دهند.

جمع‌بندی معنایی پاسخ

رابطه سرنخ و جواب ساده اما دقیق است: مایع در فرایند تبخیر به حالت بخار می‌رود. واژه پنج حرف دارد، با تعریف علمی و فرهنگ‌نامه‌ای هماهنگ است و از «جوشش» معنایی گسترده‌تر دارد. «تبخر» را می‌توان برای شبکه چهارخانه‌ای در نظر گرفت، اما در این پرسش پاسخ مورد انتظار و مستقیم «تبخیر» است.