در سرنخ «پادزیست»، طراح معمولاً معادل شناختهشده و رایجتر این واژه را میخواهد: آنتیبیوتیک. این پاسخ از نظر واژگانی مستقیم است و با گزینههای کلیتری مانند «ضدمیکروب» یا تعبیر عامیانه «چرکخشککن» یکی نیست.
صورت فارسیِ رایجِ واژهٔ antibiotic و برابرِ «پادزیست» است. در جدولهایی که نشانههای نگارشی را خانه حساب نمیکنند، پاسخ ده حرف دارد.
پادزیست دقیقاً یعنی چه؟
«پادزیست» برابر فارسیِ antibiotic است. در تعریف کلاسیک، به مادهای گفته میشود که از یک ریزاندامگان به دست میآید و ریزاندامگانهای دیگر را از بین میبرد یا رشدشان را مهار میکند. در کاربرد پزشکی امروز، «آنتیبیوتیک» بیشتر به داروهای ضدباکتری گفته میشود؛ یعنی داروهایی که با کشتن باکتری یا متوقفکردن رشد و تکثیر آن، به درمان عفونتهای باکتریایی کمک میکنند.
ساخت واژه نیز روشن است: «پاد» در ترکیبهایی مانند پادزهر، معنای مقابله و ضدیت میدهد و «زیست» به زندگی اشاره دارد. بااینحال نباید از ظاهر واژه نتیجه گرفت که پادزیست هر عامل زندهای را نابود میکند. در زبان پزشکی، دامنهٔ کاربرد آن مشخصتر از معنای لفظیِ «ضد زندگی» است.
املای درست پاسخ در فارسی
صورت معیار و خوانای واژه «آنتیبیوتیک» است: با «آ» در آغاز و نیمفاصله میان «آنتی» و «بیوتیک». نرمافزارهای جدول گاهی نیمفاصله، فاصله یا خط تیره را نادیده میگیرند؛ بنابراین شکل ورود پاسخ ممکن است با شکل چاپی آن تفاوت داشته باشد.
کدام جوابهای نزدیک واقعاً مرتبطاند؟
آنتیبیوتیک
معادل مستقیم «پادزیست» و نخستین انتخاب برای این سرنخ است. اگر تقاطعها با ده حرف سازگارند، پاسخ تقریباً قطعی است.
پادزی
برابری فارسی و کمکاربردتر است که در برخی واژهنامهها دیده میشود. برای سرنخِ خودِ «پادزیست»، معمولاً طراح شکل رایجتر «آنتیبیوتیک» را میخواهد.
چرکخشککن
نامی محاورهای برای آنتیبیوتیک است، نه برابر علمیِ دقیق آن. فقط وقتی سرنخ لحن عامیانه دارد یا صریحاً «چرکخشککن» میگوید، این رابطه به کار میآید.
ضدمیکروب
مفهومی گستردهتر است و میتواند مواد ضدباکتری، ضدقارچ، ضدویروس یا مواد میکروبکش دیگر را در بر بگیرد. هر پادزیست ضدمیکروب است، اما هر ضدمیکروبی پادزیست نیست.
زیستکش
برابرِ biocide و عنوانی کلی برای موادی است که موجودات زیانآور را مهار یا نابود میکنند. این واژه جایگزین مطمئن «آنتیبیوتیک» در این جدول نیست.
پادزهر
برای مادهای به کار میرود که اثر سم را خنثی میکند. شباهت جزء «پاد» نباید باعث اشتباه شود؛ پادزهر معادل antidote است، نه antibiotic.
چرا «چرکخشککن» پاسخ همارز نیست؟
این تعبیر در گفتار روزمره جا افتاده، اما از نظر علمی چند مشکل دارد. نخست اینکه همهٔ عفونتهای باکتریایی با چرک همراه نیستند. دوم اینکه وجود چرک همیشه به معنای نیاز قطعی به آنتیبیوتیک نیست و گاهی درمان اصلی میتواند اقدام دیگری مانند تخلیهٔ موضعی باشد. سوم اینکه دارو چیزی را بهمعنای واقعی «خشک» نمیکند؛ اثر آنتیبیوتیک بر باکتری است.
پس رابطهٔ درست چنین است: اگر سرنخ جدول «چرکخشککن» باشد، پاسخ محتمل میتواند «آنتیبیوتیک» باشد؛ اما اگر سرنخ «پادزیست» است، نوشتن «چرکخشککن» فقط در صورتی قابل دفاع است که تعداد خانهها و حروف تقاطعی صریحاً آن را تحمیل کنند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!