کلمه «جمع» هم در فارسی کاربرد دارد و هم در ریاضی. در فارسی، جمع میتواند به معنی چند نفر یا چند چیز، گرد آمدن یا گروه باشد. در ریاضی، جمع یعنی افزودن عددها به یکدیگر. برای پیدا کردن همخانواده جمع باید به ریشه «ج م ع» و معنی گرد آمدن یا کنار هم قرار گرفتن توجه کنیم.
هم خانواده جمع: پاسخ مناسب مجموع، جامع، جمعیت، جامعه، اجتماع، جماعت، مجموعه و تجمیع است. برای جواب کوتاه مدرسهای، مجموع، جامع، جمعیت کافی است.
جواب کوتاه برای دفتر
اگر فقط چند همخانواده ساده خواسته شده باشد، این پاسخ مناسب است:
همخانواده جمع: مجموع، جامع، جمعیت، جامعه
این کلمهها در تمرینهای فارسی دبستان رایج و قابل فهم هستند.
معنی جمع چیست؟
جمع چند معنی دارد. در فارسی یعنی گرد کردن، کنار هم آوردن، گروه، چند نفر یا چند چیز. در ریاضی یعنی اضافه کردن دو یا چند عدد برای پیدا کردن کل آنها. در دستور زبان هم جمع یعنی بیشتر از یکی؛ مثل «کتابها» که جمع «کتاب» است.
در فارسی
گرد آوردن، گروه، چند چیز یا چند نفر.
در ریاضی
افزودن عددها به هم؛ مثل ۲ + ۳ = ۵.
همخانواده
مجموع، جامع، جمعیت، جامعه
مخالف
مفرد در فارسی، تفریق در ریاضی.
ریشه جمع چیست؟
جمع از ریشه «ج م ع» است. در همخانوادههای آن همین حروف اصلی دیده میشود و معنی بیشتر آنها به گرد آمدن، کنار هم بودن، گروه یا کل چیزها مربوط است.
خانواده واژه جمع: جمع ← مجموع ← جامع ← جمعیت ← جامعه ← اجتماع ← جماعت ← مجموعه ← تجمیع
فهرست همخانوادههای جمع
این کلمهها از خانواده جمع هستند و در درسهای فارسی و واژهآموزی کاربرد دارند:
نکته امتحانی: برای پاسخ کوتاه بهتر است کلمههای سادهتر مثل «مجموع، جامع، جمعیت، جامعه» را بنویسید.
معنی چند همخانواده جمع
مجموع
همه چیزها با هم؛ کل یک دسته یا حاصل جمع.
جمعیت
گروهی از مردم یا تعداد مردم یک شهر و کشور.
جامعه
گروه بزرگی از مردم که با هم زندگی میکنند.
اجتماع
گرد آمدن چند نفر یا چند چیز در کنار هم.
هممعنی جمع چیست؟
هممعنی جمع به جمله بستگی دارد. اگر منظور گروه باشد، هممعنی آن گروه و دسته است. اگر منظور جمع کردن باشد، هممعنی آن گردآوری یا کنار هم آوردن است. اگر در ریاضی باشد، معنی آن افزودن است.
مخالف جمع چیست؟
مخالف جمع بسته به درس فرق میکند. در فارسی و دستور زبان، مخالف جمع «مفرد» است؛ یعنی یک نفر یا یک چیز. در ریاضی، مخالف جمع «تفریق» یا کم کردن است.
برای امتحان: اگر سؤال فارسی بود، مخالف جمع «مفرد» است. اگر سؤال ریاضی بود، مقابل جمع «تفریق» است.
جمع در فارسی و جمع در ریاضی
جمع در فارسی و ریاضی شبیه هم نیست، اما هر دو به «چندتا شدن» یا «کنار هم آمدن» مربوطاند. در فارسی میگوییم «دانشآموز» مفرد است و «دانشآموزان» جمع است. در ریاضی میگوییم حاصل جمع ۴ و ۳ برابر ۷ است.
جمع فارسی
کتاب ← کتابها، کودک ← کودکان، درخت ← درختان
جمع ریاضی
۲ + ۴ = ۶، یعنی دو چیز و چهار چیز کنار هم میشوند شش چیز.
مثال با کلمه جمع
مثال با همخانوادههای جمع
اشتباه رایج
گاهی دانشآموزان هر کلمهای را که معنی «چندتا» بدهد همخانواده جمع میدانند. اما همخانواده باید ریشه مشترک داشته باشد. مثلاً «گروه» هممعنی جمع است، اما همخانواده جمع نیست؛ چون حروف اصلی «ج م ع» در آن دیده نمیشود.
همچنین «تفریق» همخانواده جمع نیست؛ در ریاضی مقابل جمع است. «مفرد» هم همخانواده جمع نیست؛ در فارسی مخالف جمع است.
تمرین کوتاه
- همخانواده جمع چیست؟ مجموع، جامع، جمعیت.
- معنی جمع در ریاضی چیست؟ افزودن عددها به هم.
- مخالف جمع در فارسی چیست؟ مفرد.
- مخالف جمع در ریاضی چیست؟ تفریق.
- با جمع جمله بساز: بچهها در کلاس جمع شدند.
پاسخ کامل
جمع یعنی گرد آوردن، گروه، چند چیز یا افزودن عددها به هم. همخانوادههای جمع عبارتاند از: مجموع، جامع، جمعیت، جامعه، اجتماع، جماعت، مجموعه، تجمیع و تجمع. مخالف جمع در فارسی مفرد و در ریاضی تفریق است.
جمعبندی
هم خانواده جمع، «مجموع، جامع، جمعیت، جامعه، اجتماع، جماعت، مجموعه، تجمیع و تجمع» است. برای پاسخ کوتاه مدرسهای، «مجموع، جامع، جمعیت» کافی است. جمع در فارسی یعنی چند نفر یا چند چیز، و در ریاضی یعنی افزودن عددها به یکدیگر. مخالف جمع در فارسی «مفرد» و در ریاضی «تفریق» است.