برای سرنخ «منصوب به روزگار» در جدول، پاسخ دقیق و رایج دهری است. مبنای این جواب خودِ واژهٔ «دهر» است که در فارسی به معنی روزگار، زمان و زمانه به کار میرود؛ با افزودهشدن «یِ نسبت»، «دهری» ساخته میشود. در زبان واژهشناسی، عبارت دقیقتر «منسوب به روزگار» است، هرچند سرنخ جدول ممکن است «منصوب» نوشته شده باشد.
چرا «دهری» پاسخ درست است؟
«دهر» واژهای عربیِ واردشده به فارسی است و در کاربرد فارسی معنای «روزگار»، «زمان»، «زمانه» و گاه «زمان دراز» میدهد. وقتی «ی» نسبت به پایان آن افزوده شود، «دهری» به دست میآید؛ یعنی چیزی یا کسی که به دهر نسبت داده میشود. بنابراین اگر طراح جدول از ساخت قدیمی و فرهنگنامهایِ «منسوب به روزگار» استفاده کرده باشد، «دهری» دقیقاً با تعریف سرنخ جور درمیآید.
املای درست، تلفظ و شمارش حروف
املای استاندارد پاسخ دهری است؛ بدون فاصله و بدون نیمفاصله. در نوشتار عادی فارسی معمولاً اعراب گذاشته نمیشود، اما برای روشنکردن تلفظ میتوان آن را «دَهری» خواند. در جدول کلمات متقاطع نیز چهار خانه لازم دارد: د، ه، ر، ی.
«دهری» فقط یک معنی ندارد
معنای مورد نیاز این جدول ساده و لغوی است: منسوب به دهر یا روزگار. با این حال «دهری» در متون فلسفی، کلامی و ادبی معنای اصطلاحی هم پیدا کرده است. در آن کاربرد، این واژه به کسی اطلاق میشود که برای جهان یا دهر نوعی قدمت و خودبسندگی قائل است و در گزارشهای سنتی، آفرینش الهی یا معاد را نمیپذیرد. این معنای اصطلاحی از همان «دهر» ساخته شده، اما برای حل این سرنخ لازم نیست معنای مذهبی یا فلسفی را وارد پاسخ کنیم.
همین دوکاربردیبودن ممکن است حلکننده را مردد کند؛ چون بسیاری «دهری» را ابتدا به معنای تاریخیِ آن میشناسند. ولی وقتی سرنخ صریحاً دربارهٔ «روزگار» و نسبتدادن به آن است، معنای واژهسازی مقدم است: «دهری» یعنی وابسته به دهر.
تفاوت «دهری»، «دهریه» و «دهریون»
سه صورت نزدیک به هم دیده میشوند، اما از نظر نقش و تعداد حروف یکسان نیستند. برای سرنخ فعلی، انتخاب باید روی صورت مفرد و چهارحرفی بماند.
چهار حرف و دقیقاً هممعنای «منسوب به دهر / منسوب به روزگار». برای پاسخ جدول مناسب است.
بیشتر نام یک مکتب، گروه یا طرز فکر است. از نظر کاربرد با «دهری» مرتبط است، اما جواب یککلمهای این سرنخ نیست.
برای اشاره به جمعِ دهریها به کار میرود. طولانیتر است و با تعریف مفرد «منسوب به روزگار» تطابق مستقیم ندارد.
از نظر معنایی میتوانند در جملههایی مفهوم وابستگی به زمان یا روزگار بدهند، اما تعریف فرهنگنامهایِ این سرنخ بهطور مشخص «دهری» را هدف میگیرد.
آیا «زمانی» یا «روزگاری» میتواند جواب باشد؟
در زبان امروز، «زمانی» یعنی مربوط به زمان و «روزگاری» میتواند به چیزی مربوط به یک دوره یا روزگار اشاره کند. بااینحال در جدول، فقط نزدیکبودن معنایی کافی نیست؛ باید واژهای را پیدا کرد که با تعریف کلاسیک و قالب سرنخ منطبق باشد. تعبیر «منسوب به روزگار» یک تعریف فرهنگنامهایِ بسیار مشخص برای «دهری» است، نه صرفاً توضیح آزاد برای «زمانی».
از سوی دیگر، اگر تعداد خانهها چهار باشد، این تمایز روشنتر میشود: «دهری» دقیقاً چهار حرف دارد، در حالی که «زمانی» پنج حرف و «روزگاری» هفت حرف دارد. بنابراین هم تعریف و هم طول واژه به نفع «دهری» هستند.
ریشهٔ معنایی «دهر» و ارتباط آن با روزگار
«دهر» در فارسی ادبی و متون قدیم دامنهای از معناهای زمانی دارد: روزگار، زمانه، عصر، مدت دراز و گاه جهانِ گذران. به همین دلیل ترکیبهایی مانند «گردش دهر»، «حوادث دهر» و «اهل دهر» در ادبیات فارسی دیده میشود. در همهٔ این موارد، دهر با مفهوم گذر زمان و روزگار پیوند دارد.
پسوند «ی» نیز در فارسی یکی از سازوکارهای رایج برای ساختن نسبت است. وقتی به اسم افزوده میشود، صفتی میسازد که وابستگی یا انتساب را میرساند. در «دهری»، این رابطه بسیار شفاف است: ریشهٔ معنایی «دهر» و نقش دستوری «ی» با هم همان تعریفی را میسازند که در سرنخ آمده است.
چرا این سرنخ کمی قدیمی به نظر میرسد؟
عبارتهایی مثل «منسوب به ...» در فرهنگهای لغت و جدولهای سنتی بسیار رایجاند. طراح جدول به جای تعریف روزمره، ساخت واژه را نشانه میگیرد. به همین علت ممکن است پاسخ در مکالمهٔ امروزی کمکاربردتر باشد، اما در فضای واژگانی و جدولی کاملاً طبیعی و دقیق است.
یک ابهام تلفظی که نباید با پاسخ جدول اشتباه شود
در منابع لغوی برای «دهری» خوانشها و مدخلهای دیگری نیز ثبت شده است؛ از جمله صورتی با تلفظ متفاوت که در عربی به نسبتهای دیگر یا معناهایی مانند سالخورده مربوط میشود. این تفاوت آوایی برای پژوهش واژه جالب است، اما در این سرنخ نقشی ندارد. چون «روزگار» مستقیماً ما را به «دَهر» میرساند، خوانش مورد نظر همان صورتی است که از «دهر» به معنای زمان و روزگار ساخته شده است.
برای کاربر جدول، بهترین روش این است که به جای درگیرشدن با اختلاف تلفظهای فرهنگنامهای، دو نشانهٔ اصلی را کنار هم بگذارد: معنی «روزگار = دهر» و ساخت «دهر + ی = دهری». این دو قرینه پاسخ را تعیین میکنند.
نمونههای کاربرد برای فهم بهتر واژه
در فارسی امروز ممکن است «دهری» کمتر از واژههایی مثل «زمانی» شنیده شود، اما در متنهای ادبی، تاریخی و فلسفی حضور دارد. برای فهم نقش آن میتوان چند کاربرد توضیحی ساخت:
- در معنای صرفی، «دهری» صفتی است برای چیزی که به «دهر» یا روزگار نسبت داده شود.
- در متون تاریخی، «دهری» گاهی اسم شخصی با دیدگاه خاص دربارهٔ قدمت عالم است.
- در حالت جمع، «دهریان» یا «دهریون» به گروهی از افراد با آن دیدگاه اشاره میکند.
- در حل جدول، وقتی تعریف «منسوب به روزگار» باشد، همان معنای نخست و صفت نسبی معیار است.
پرسشهای نزدیک به این سرنخ
منسوب به روزگار در جدول چهار حرفی چیست؟
دهری. این واژه چهار حرف دارد و از «دهر» به معنی روزگار ساخته شده است.
آیا «دهریه» هم میتواند پاسخ باشد؟
برای این سرنخ نه. «دهریه» بیشتر نام یک گروه یا مکتب فکری است و از نظر تعداد حروف نیز با جواب چهارحرفی تفاوت دارد.
دهری یعنی چه؟
در معنای لغوی یعنی «منسوب به دهر، وابسته به روزگار». در کاربرد اصطلاحی تاریخی، برای فردی با باورهای خاص دربارهٔ دهر و قدمت جهان نیز به کار رفته است.
«منصوب به روزگار» از نظر نگارشی درست است؟
اگر منظور نسبت زبانی و واژهسازی باشد، «منسوب به روزگار» تعبیر دقیقتر است. «منصوب» معمولاً معنای گماشتهشدن به مقام یا مسئولیت دارد. با این حال، وجود «منصوب» در صورت سرنخ مانع تشخیص جواب نمیشود.
اگر یکی از حروف تقاطعی با «دهری» جور درنیامد چه کنیم؟
ابتدا پاسخهای متقاطع را دوباره بررسی کنید. برای خودِ تعریف «منسوب به روزگار»، «دهری» انطباق بسیار بالایی دارد. تنها در صورتی باید به گزینهٔ دیگری فکر کرد که تعداد خانهها یا صورت دقیق سرنخ متفاوت باشد.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!