برای سرنخ «ضمیر سوم شخص جمع» در جدول، پاسخ اصلی و مناسب ایشان است. این واژه یک ضمیر شخصیِ جدا یا منفصل است و در کاربرد جمع به چند شخص غایب اشاره میکند. بااینحال خودِ سرنخ کمی عام است؛ چون «آنان» و «آنها» نیز در فارسی میتوانند نقش ضمیر سومشخص جمع داشته باشند. بنابراین اگر خانههای متقاطع چیزی خلاف «ایشان» نشان میدهند، تعداد خانهها و حروف معلوم جدول تعیین میکند کدام صورت دقیقتر است.
پاسخ «ایشان» چند حرف دارد؟
«ایشان» از پنج حرف ساخته شده است: ا، ی، ش، ا، ن. در جدول کلمات متقاطع هرکدام از این حروف یک خانه را میگیرد؛ پس اگر جای پاسخ پنج خانه دارد و بهویژه حروفی مانند «ی» در خانه دوم یا «ش» در خانه سوم از جوابهای متقاطع به دست آمده باشد، احتمال «ایشان» بسیار بالا میرود.
الگوی حروف: ا ـ ی ـ ش ـ ا ـ ن
چرا «ایشان» با سرنخ ضمیر سوم شخص جمع جور است؟
در فارسی، ضمیر شخصی میتواند به جای اسم یا گروه اسمی بنشیند. وقتی گوینده درباره چند نفر سخن میگوید و آن افراد نه گویندهاند و نه مخاطب مستقیم، با «سوم شخص جمع» روبهرو هستیم. «ایشان» یکی از صورتهای شناختهشده برای همین جایگاه است؛ مانند جمله «ایشان وارد سالن شدند». در این جمله، «ایشان» به گروهی از اشخاص اشاره میکند و فعل نیز به صورت جمع آمده است.
ویژگی مهم «ایشان» این است که معمولاً درباره انسان به کار میرود و نسبت به «آنها» رنگ رسمیتر یا احترامآمیزتری دارد. همین ویژگی باعث میشود در سرنخهای کوتاه جدول، مخصوصاً وقتی طراح دنبال یک واژه مستقل و روشن است، «ایشان» انتخابی طبیعی باشد.
سه پاسخ واقعی که باید با تعداد خانهها مقایسه شوند
ابهام این سرنخ از آنجا میآید که زبان فارسی فقط یک ضمیر مستقل برای سومشخص جمع ندارد. سه گزینه اصلی «ایشان»، «آنان» و «آنها» هستند، اما لحن و ساخت هرکدام یکسان نیست.
برای اشخاص، رسمی یا محترمانه؛ همچنین در فارسی میتواند برای یک شخص به قصد احترام به کار رود.
صورت رسمی و ادبی برای اشاره به چند شخص یا گروهی که پیشتر از آنها سخن رفته است.
صورت عمومی و بسیار رایج در فارسی امروز؛ در نوشتار معیار با «ها» از پایه جدا نوشته میشود.
نکته تعیینکننده درباره «آنها»: چهار حرف، نه پنج حرف
در شمارش خانههای جدول باید «حرف» را از نشانههای تایپی جدا کرد. «آنها» از چهار حرفِ آ، ن، ه، ا تشکیل شده است. نیمفاصلهای که میان «آن» و «ها» در نگارش رایانهای دیده میشود حرف نیست و خانهای در جدول نمیگیرد. همچنین «آ» یک حرف است؛ علامت بالای آن باعث نمیشود دو خانه حساب شود.
به همین دلیل، اگر پاسخ چهارخانهای باشد، هر دو گزینه «آنان» و «آنها» از نظر طول ممکناند و باید از حروف تقاطعی کمک گرفت. اگر الگو «آ ـ ن ـ ا ـ ن» باشد پاسخ «آنان» است؛ اگر الگو «آ ـ ن ـ ه ـ ا» باشد پاسخ «آنها» خواهد بود. در خود جدول معمولاً فاصله یا نیمفاصله نوشته نمیشود و حروف پشت سر هم در خانهها قرار میگیرند.
«ایشان» جمع است یا مفرد محترمانه؟
هر دو کاربرد در فارسی دیده میشود و همین موضوع گاهی باعث تردید حلکننده میشود. «ایشان» در اصل و در کاربرد دستوری رایج، ضمیری برای جمع اشخاص است؛ اما فارسی از صورتهای جمع برای احترام به یک نفر نیز استفاده میکند. مثلاً ممکن است درباره یک استاد گفته شود «ایشان امروز تشریف ندارند». در این مثال، مرجع فقط یک نفر است ولی ضمیر و معمولاً فعل با صورت احترامآمیز جمع میآیند.
پس استفاده محترمانه برای یک فرد، مانع از آن نیست که «ایشان» پاسخ درست سرنخ «ضمیر سوم شخص جمع» باشد. برعکس، این کاربرد احترامآمیز یکی از ویژگیهای شناختهشده همین ضمیر است. اگر سرنخ صرفاً «ضمیر سوم شخص مفرد» باشد، «او» یا «وی» معمولاً پاسخ مستقیمتری است؛ اما در جملههای رسمی ممکن است «ایشان» از نظر کاربرد به یک فرد اشاره کند.
«آنان» چه زمانی از «ایشان» بهتر است؟
«آنان» نیز ضمیر سومشخص جمع است و بیشتر حالوهوای رسمی، ادبی یا نوشتاری دارد. تفاوت اصلی برای حل جدول این است که «آنان» چهار حرف دارد. بنابراین اگر سرنخ دقیقاً همین عبارت باشد ولی جدول فقط چهار خانه در اختیار شما بگذارد، «آنان» یکی از نخستین گزینههایی است که باید امتحان کنید.
از نظر کاربرد، جمله «آنان تصمیم خود را اعلام کردند» طبیعی و رسمی است. «آنان» معمولاً برای اشاره به کسانی به کار میرود که از موقعیت گوینده دورند یا پیشتر در متن معرفی شدهاند. در گفتوگوی روزمره، «آنها» فراوانتر است، اما در متنهای رسمی یا ادبی «آنان» کاملاً جاافتاده و برای جدول نیز بسیار مناسب است.
روش انتخاب جواب با حروف تقاطعی
وقتی سرنخ چند پاسخ دستوری درست دارد، به جای حدس زدن بر اساس عادت، ساخت خانهها را بررسی کنید. برای این سرنخ میتوان تصمیم را خیلی سریع محدود کرد:
آیا «شان» هم میتواند جواب باشد؟
«ـشان» ضمیر شخصی پیوسته سومشخص جمع است؛ مانند «کتابشان» یا «دیدمشان». از این نظر با مفهوم سومشخص جمع ارتباط مستقیم دارد، اما تفاوت مهمی با «ایشان» دارد: «ـشان» معمولاً به یک واژه دیگر میچسبد و به صورت مستقل در جمله نمیایستد.
اگر طراح جدول فقط نوشته باشد «ضمیر سوم شخص جمع» و سه خانه وجود داشته باشد، «شان» میتواند به ذهن برسد؛ ولی اگر منظور ضمیر منفصل یا مستقل باشد، «ایشان»، «آنان» و «آنها» دقیقترند. سرنخهایی مانند «ضمیر متصل سوم شخص جمع» یا «ضمیر پیوسته جمع» قرینه روشنتری برای «شان» هستند.
املای درست گزینهها
- ایشان: املای ساده و یکپارچه دارد و به صورت «ایشان» نوشته میشود.
- آنان: با «آ» آغاز میشود و چهار حرف دارد؛ «انان» صورت معیار این واژه نیست.
- آنها: در نوشتار معیار، «ها» از «آن» جدا میشود و در تایپ معمولاً با فاصله درونواژه یا نیمفاصله نمایش داده میشود؛ در جدول فقط چهار حرف آ، ن، ه، ا وارد میشود.
- ـشان: صورت پیوسته است و به واژه پیش از خود متصل میشود؛ مانند «دوستانشان».
تفاوت کاربرد در چند جمله کوتاه
این مثالها نشان میدهند که چند واژه میتوانند از نظر شخص و شمار به یک جایگاه دستوری مربوط باشند، ولی ساخت و لحنشان متفاوت است. جدول معمولاً با تعداد خانهها و حروف متقاطع یکی از این گزینهها را مشخص میکند.
چرا «ایشان» برای این سرنخ اولویت دارد؟
وقتی هیچ اطلاعات دیگری جز خود عبارت «ضمیر سوم شخص جمع» در دست نیست، «ایشان» پاسخ بسیار مستقیم و شناختهشدهای است: یک واژه مستقل، پنجحرفی و مخصوص اشاره به شخص یا اشخاص غایب. همچنین املای آن در جدول بیابهام است و بر خلاف «آنها» مسئله جدانویسی «ها» را ندارد.
با این همه، نباید از خودِ عبارت سرنخ نتیجه گرفت که تنها پاسخ دستوری ممکن «ایشان» است. «آنان» و «آنها» نیز ضمیر سومشخص جمع محسوب میشوند. پس اولویت «ایشان» برای این مدخل به معنی نادرست بودن گزینههای دیگر نیست؛ بلکه یعنی در نبود قرینه مخالف و با توجه به پاسخ پنجحرفی، این انتخاب با سرنخ سازگاری کامل دارد.
پرسشهای رایج درباره این سرنخ
«ایشان». حروف آن ا، ی، ش، ا، ن است.
«آنان» یا «آنها» را با حروف متقاطع بررسی کنید. حرف سوم سریعترین راه تشخیص است.
خیر. «آنها» چهار حرف دارد. نیمفاصله حرف نیست و «آ» هم یک حرف به شمار میآید.
نه. در فارسی محترمانه ممکن است برای اشاره به یک نفر نیز به کار برود؛ بااینحال از نظر صورت دستوری، کاربرد جمع آن کاملاً شناختهشده است.
«ایشان» ضمیر مستقل است، اما «ـشان» ضمیر پیوسته است و معمولاً به واژه دیگری میچسبد.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!