برای سرنخ «اثر نظامی گنجوی» دو جواب بسیار رایج و کاملاً درست، هفتپیکر و خسرو و شیرین هستند. بااینحال، چون تعداد خانههای جدول در خود سرنخ ذکر نشده، پاسخ قطعی فقط از روی تقاطعها مشخص میشود؛ دیگر منظومههای خمسهٔ نظامی نیز میتوانند جواب باشند.
دو پاسخ اصلی چرا درستاند؟
منظومهای دربارهٔ بهرام گور، هفت شاهزاده و هفت گنبد است. در جدول، فاصله یا نیمفاصله خانهای اشغال نمیکند؛ بنابراین شکل اجرایی جواب معمولاً هفتپیکر است.
منظومهٔ عاشقانهٔ خسرو پرویز و شیرین است و فرهاد نیز از شخصیتهای مهم آن بهشمار میرود. در خانههای جدول به صورت خسرووشیرین نوشته میشود.
پاسخها بر پایهٔ تعداد خانههای جدول
بهترین روش انتخاب جواب، شمردن خانهها بدون درنظرگرفتن فاصله و نیمفاصله است. فهرست زیر گزینههای معتبر را از کوتاهترین تا بلندترین نشان میدهد.
خمسه
نام مجموعهٔ پنج منظومهٔ اصلی نظامی است. از نظر دقیق، عنوان یک مجموعه است نه نام یک منظومهٔ منفرد؛ اما در جدولها برای «اثر معروف نظامی» یا «پنجگنج نظامی» بسیار بهکار میرود.
پنجگنج
نام فارسی همان مجموعهٔ خمسه است و در جدول به شکل پنجگنج وارد میشود. اگر سرنخ بر «مجموعه آثار نظامی» تأکید داشته باشد، این جواب از عناوین تکاثر دقیقتر است.
هفتپیکر، هفتگنبد، شرفنامه
- هفتپیکر: عنوان اصلی و محتملترین گزینه.
- هفتگنبد: نام دیگر هفتپیکر.
- شرفنامه: بخش نخست اسکندرنامه.
خردنامه
نام رایج دیگر برای بخش دوم اسکندرنامه است. این بخش بیشتر با عنوان اقبالنامه شناخته میشود، اما «خردنامه» نیز در نسخهها و معرفیهای ادبی دیده میشود.
بهرامنامه، اقبالنامه
- بهرامنامه: نام دیگر هفتپیکر.
- اقبالنامه: بخش دوم اسکندرنامه.
«خسرو شیرین» یا «لیلی مجنون» نیز بدون حرف عطف ۹ حرف میشوند، ولی این صورتها عنوان معیار نیستند و فقط زمانی قابل قبولاند که شیوهٔ همان جدول حذف «و» باشد.
سه جواب مهم
- خسرووشیرین
- لیلیومجنون
- اسکندرنامه
هر سه دقیقاً ۱۰ حرف دارند. حروف تقاطعی، بهویژه حرف آغازین، سریعاً گزینه را مشخص میکند.
مخزنالاسرار
نخستین منظومهٔ خمسه با محتوای اخلاقی، حکمی و عرفانی است. شکل بدون فاصله و نیمفاصلهٔ آن در جدول مخزنالاسرار است.
پنج اثر اصلی نظامی کداماند؟
«خمسه» یا «پنجگنج» نظامی از پنج منظومه تشکیل شده است. در بعضی فهرستها ترتیب نمایش آثار متفاوت است، اما اعضای مجموعه همین پنج عنواناند:
مخزنالاسرار
منظومهای تعلیمی، اخلاقی و حکمی؛ جواب ۱۱ حرفی.
خسرو و شیرین
روایت عاشقانهٔ خسرو، شیرین و فرهاد؛ جواب ۱۰ حرفی.
لیلی و مجنون
روایت عشق لیلی و قیس، مشهور به مجنون؛ جواب ۱۰ حرفی.
هفتپیکر
داستان بهرام گور و روایتهای هفت گنبد؛ جواب ۷ حرفی.
اسکندرنامه
منظومهٔ اسکندر در دو بخش شرفنامه و اقبالنامه؛ جواب ۱۰ حرفی.
تفاوت اثر، بخش اثر و نام مجموعه
عنوان یک اثر مستقل در خمسه
هفتپیکر، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، مخزنالاسرار و اسکندرنامه پاسخهای مستقیم و دقیق برای تعبیر «اثر نظامی گنجوی» هستند.
عنوان بخش یا نام جایگزین
شرفنامه و اقبالنامه دو بخش اسکندرنامهاند. خردنامه نام دیگر اقبالنامه است. بهرامنامه و هفتگنبد نیز نامهای دیگر هفتپیکرند. این جوابها معتبرند، ولی جایگاهشان با پنج عنوان اصلی یکسان نیست.
عنوان مجموعه
خمسه و پنجگنج نام کل مجموعهاند. اگر سرنخ «مجموعهٔ نظامی»، «پنج منظومهٔ نظامی» یا «شاهکار پنجگانهٔ نظامی» باشد، این دو از همه دقیقترند.
اثر خارج از خمسه
نظامی دیوان شعر نیز دارد، اما در جدولهای عمومی وقتی سرنخ تنها «اثر نظامی گنجوی» است، معمولاً یکی از عنوانهای مشهور خمسه منظور است، نه دیوان.
املای درست در متن و شکل مناسب در خانهها
در نوشتهٔ عادی بهتر است فاصله یا نیمفاصله رعایت شود؛ در جدول، همهٔ حروف پشت سر هم قرار میگیرند. تفاوت فقط ظاهری است و نباید باعث حذف یک حرف شود.
هفتپیکر ← هفتپیکر ← ۷ حرف
خسرو و شیرین ← خسرووشیرین ← ۱۰ حرف
لیلی و مجنون ← لیلیومجنون ← ۱۰ حرف
مخزنالاسرار ← مخزنالاسرار ← ۱۱ حرف
پنجگنج ← پنجگنج ← ۶ حرف
شرفنامه ← شرفنامه ← ۷ حرف
اقبالنامه ← اقبالنامه ← ۹ حرف
در شمارش حروف فارسی، فاصله، نیمفاصله و نشانههایی مانند خط تیره خانه ندارند. «و» عطف یک حرف مستقل است و معمولاً یک خانه میگیرد.
چطور از روی حروف تقاطعی جواب را انتخاب کنیم؟
- اگر پاسخ ۷ حرف است، حرف نخست و چهارم راهگشاست: «ه...پ» به هفتپیکر، «ه...گ» به هفتگنبد و آغاز «ش» به شرفنامه میرسد.
- اگر پاسخ ۱۰ حرف و حرف نخست «خ» است، جواب خسرووشیرین است؛ با «ل» به لیلیومجنون و با «ا» به اسکندرنامه میرسید.
- اگر پاسخ ۹ حرف است، حرف نخست «ب» به بهرامنامه و حرف نخست «ا» به اقبالنامه اشاره میکند.
- پاسخ ۱۱ حرفی که با «م» آغاز میشود، تقریباً بیابهام مخزنالاسرار است.
- برای پاسخهای کوتاه، خمسه ۴ حرف و پنجگنج ۶ حرف دارد؛ این دو نام مجموعهاند و باید با عبارت دقیق سرنخ سنجیده شوند.
اشتباههای رایج در این سرنخ
- هفت اورنگ اثر جامی است، نه نظامی؛ شباهت عدد «هفت» نباید آن را جایگزین هفتپیکر کند.
- منطقالطیر و مصیبتنامه از آثار عطار نیشابوریاند و برای این سرنخ پاسخ نادرست محسوب میشوند.
- شیرین و فرهاد نامی آشنا برای داستان است، اما عنوان منظومهٔ نظامی خسرو و شیرین است. در جدول، مگر آنکه سرنخ صریحاً «داستان فرهاد» یا عبارتی مشابه باشد، عنوان اصلی اولویت دارد.
- نوشتن خسرووشیرین با دو «و» اشتباه تایپی نیست؛ یکی جزو «خسرو» و دیگری حرف عطف است.
- «اسکندرنامه» را ۹ حرف نشمارید؛ این واژه از «اسکندر» ۶ حرفی و «نامه» ۴ حرفی ساخته شده و در مجموع ۱۰ حرف دارد.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!