سرنخ «ساز زهی» پاسخ یکتا ندارد؛ بااینحال تار معمولاً بهترین حدس نخست است، چون هم نام مستقیم یک ساز زهی شناختهشده است و هم فقط سه خانه میگیرد. اگر تعداد خانهها یا حروف تقاطعی با آن سازگار نباشد، گزینههایی مانند رود، عود، چنگ، رباب، بربط، سهتار، ویولن، سنتور، تنبور، کمانچه، ویولنسل و کنترباس را باید مقایسه کرد.
پاسخها بر پایه تعداد حروف
سهحرفی
۳ خانهتار رایجترین پاسخ عمومی است. رود نیز در معنی قدیمی نام ساز زهی بوده و در جدولهای واژهمحور پاسخ مهمی است. «غژک» صورت کهن یا ناحیهایِ مرتبط با قیچک است و احتمال کمتری دارد.
چهارحرفی
۴ خانهرباب و بربط دو جواب روشناند. قیچک ساز زهی آرشهای است و هارپ نام فرنگی چنگ. «ستار» در فرهنگهای قدیمی سابقه دارد، اما در نوشتار امروز معمولاً «سهتار» نوشته میشود.
پنجحرفی
۵ خانهدر پنج خانه، حرف دوم بسیار کمک میکند: «سهتار» با «سه» آغاز میشود، اما «سنتور» با «سن». «تنبور» نیز تنها گزینه پرکاربرد این گروه است که با «ت» شروع میشود.
ششحرفی
۶ خانهاگر حرف اول «ک» باشد، کمانچه گزینه اصلی است. اگر با «و» آغاز شود، ویولون ــ صورت بلندتر ویولن ــ با شش خانه جور درمیآید.
هفتحرفی
۷ خانههر دو از سازهای زهی آرشهایاند. آغاز پاسخ تعیینکننده است: «و» برای ویولنسل و «ک» برای کنترباس.
نشانههای سریع برای تشخیص جواب
- ۳ حرف و آغاز «ر»: رود
- ۳ حرف و آغاز «ع»: عود
- ۳ حرف و آغاز «چ»: چنگ
- ۴ حرف و آغاز «ر»: رباب
- ۴ حرف و آغاز «ب»: بربط
- ۴ حرف و پایان «چک»: قیچک
- ۵ حرف و الگوی «سه…»: سهتار
- ۵ حرف و الگوی «سن…»: سنتور
- ۶ حرف و آغاز «ک»: کمانچه
- ۷ حرف و آغاز «ک»: کنترباس
معنی دقیق ساز زهی
ساز زهی سازی است که سرچشمه اصلی صدای آن لرزش سیم یا زه باشد. بنابراین این عنوان فقط سازهای آرشهای را دربرنمیگیرد؛ سیم میتواند با انگشت، ناخن یا مضراب زخمه بخورد، با آرشه به ارتعاش درآید یا با ضربه صدا بدهد. همین نکته توضیح میدهد که چرا سنتور نیز با وجود شیوه نواختن متفاوت، پاسخ درست این سرنخ است.
زهی زخمهای
تار، سهتار، عود، بربط، تنبور، دوتار، چنگ، قانون، گیتار و سیتار با زخمه انگشت، ناخن یا مضراب صدا میدهند. رباب نیز در گونههای رایجِ زخمهای در همین گروه قرار میگیرد.
زهی آرشهای
کمانچه، قیچک، ویولن، ویولا، ویولنسل و کنترباس با آرشه شناخته میشوند؛ هرچند بعضی از آنها گاهی به شیوه زخمهای هم نواخته میشوند.
زهی ضربهای
سنتور با دو مضراب چوبی نواخته میشود، اما صدا از سیمهای آن پدید میآید. پس برای پنج خانه، «سنتور» پاسخی کاملاً دقیق است.
تفاوت املاهایی که خانهها را عوض میکنند
املای معیار امروز «سهتار» است و نیمفاصله خانه جداگانه ندارد. بااینحال «ستار» صرفاً غلط ساختگی نیست و در فرهنگهای قدیمی بهعنوان نامی برای سهتار یا تنبور ثبت شده است؛ در جدول معاصر فقط با چهار خانه و تأیید حروف تقاطعی انتخابش کنید.
هر دو صورت به یک ساز اشاره میکنند. «ویولن» کوتاهتر و امروز رایجتر است؛ «ویولون» صورت بلندتر و قدیمیتر یا متأثر از تلفظ فرانسوی است. تعداد خانهها انتخاب را روشن میکند.
پیوسته، با نیمفاصله یا با فاصله نوشتهشدن این نام، تعداد حروف اصلی را تغییر نمیدهد: و، ی، و، ل، ن، س، ل.
عود و بربط سازهایی بسیار نزدیک و از یک خانوادهاند، اما بهتر است دو املای یک واژه دانسته نشوند. در جدول هرکدام پاسخ مستقل و معتبر با تعداد حروف متفاوت است.
غژک و صورتهایی مانند غجک یا غیچک در منابع قدیمی و ناحیهای با قیچک پیوند دارند. برای جدول امروز، «قیچک» روشنتر و «غژک» ادبیتر و کمکاربردتر است.
شمارش حروف بدون خطا
فاصله، نیمفاصله و نشانههای آوایی در جدول خانه جداگانه نمیگیرند. «چ» یک حرف است؛ بنابراین کمانچه شش حرف و سهتار پنج حرف دارد.
- آلتو بیشتر نام گستره صوتی، بخش آوازی یا عنوانی وابسته به ساز است و بهاندازه «ویولا» پاسخ مستقیم و دقیق نیست.
- پیانو از نظر فنی سیمهای ضربهخورده دارد، اما در کاربرد عمومی ساز شستیدار شناخته میشود و برای سرنخ ساده «ساز زهی» معمولاً جواب مورد انتظار نیست.
- هارپ معتبر است، ولی در جدول فارسی اغلب «چنگ» طبیعیتر است؛ مگر اینکه چهار خانه یا حرف «ه» قطعی باشد.
نقشه نهایی پاسخ
برای سرنخ بدون قرینه، تار پاسخ اول است؛ اما پاسخ قطعی را تعداد خانهها و حروف مشترک تعیین میکنند. در میان گزینههای کوتاه، رود را نیز نادیده نگیرید؛ این واژه در معنی کهنِ «ساز زهی» از جوابهای مناسب و اصیل جدول است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!