این جواب پنج حرف دارد: س، ی، س، ت، م.
چرا «سیستم» پاسخ دقیق است؟
«سامانه» برابر فارسیِ واژهٔ «سیستم» است. هر دو به کلی یکپارچه اشاره میکنند که از چند جزء مرتبط ساخته شده و اجزای آن برای انجام کاری مشخص یا رسیدن به هدفی مشترک با هم ارتباط دارند. بنابراین وقتی شرح جدول فقط «سامانه» است و پنج خانه در اختیار داریم، «سیستم» روشنترین و رایجترین پاسخ به شمار میآید.
نکتهٔ اصلی در این معنا، صرفاً کنار هم قرار گرفتن چند چیز نیست؛ میان اجزا رابطه و وابستگی وجود دارد. اگر یکی از بخشها تغییر کند، ممکن است کار بخشهای دیگر یا نتیجهٔ نهایی نیز عوض شود. همین پیوند سازمانیافته است که «سیستم» را از یک مجموعهٔ تصادفی جدا میکند.
ساختار معنایی واژه در یک نگاه
برای فهم دقیقتر پاسخ، میتوان هر سیستم را با سه عنصر پایه شناخت: اجزایی که در آن حضور دارند، رابطهای که آن اجزا را به هم متصل میکند و هدف یا کارکردی که از همکاری آنها حاصل میشود. نمودار زیر این پیوند را نشان میدهد.
این معنا فقط به رایانه محدود نیست
در گفتوگوی روزمره، شنیدن «سیستم» ممکن است ابتدا نرمافزار یا رایانه را به ذهن بیاورد؛ اما دامنهٔ واژه بسیار گستردهتر است. بدن، یک اداره، شبکهٔ حملونقل یا مجموعهای از قواعد اندازهگیری نیز میتوانند سیستم نامیده شوند، زیرا در همهٔ آنها بخشهای مرتبط در چارچوبی معین عمل میکنند.
مرز «سیستم» با پاسخهای نزدیک
کوتاه بودن شرحهای جدول گاهی چند مترادف را به ذهن میآورد. با این حال، تعداد خانهها و سایهٔ معنایی شرح تعیین میکند کدام واژه مناسبتر است. برای سرنخ حاضر، پاسخ ثبتشده و مستقیم «سیستم» است؛ واژههای زیر تنها در صورت تغییر تعداد خانهها یا دقیقتر شدن شرح میتوانند مطرح شوند.
«نظام» بیش از همه بر نظم، ترتیب و مجموعهٔ قواعد تأکید دارد؛ مانند نظام آموزشی یا نظام حقوقی. هر نظام را میتوان نوعی سیستم دانست، اما در بعضی بافتها این واژه رنگ نهادی یا قاعدهمحور پررنگتری دارد. اگر شرح جدول «سامان سیاسی»، «ترتیب» یا «قاعدهٔ حاکم» باشد، نظام احتمال بیشتری پیدا میکند.
«دستگاه» ممکن است به ابزار، ماشین، تشکیلات اداری یا مجموعهای از اعضای بدن اشاره کند؛ مانند دستگاه تنفسی. این واژه در کاربرد فنی گاهی برابر سیستم مینشیند، ولی بر حسب جمله میتواند معنای یک وسیلهٔ منفرد نیز بدهد. پس بدون توجه به تعداد حروف و بافت، جایگزین همیشگی «سیستم» نیست.
«شبکه» بر گرهها و پیوندهای میان آنها تکیه دارد؛ شبکهٔ برق یا شبکهٔ ارتباطی نمونههای روشناند. شبکه میتواند بخشی از یک سیستم یا خود یک سیستم باشد، اما مفهوم آن الزاماً تمام سازمان، قواعد و هدف سیستم را پوشش نمیدهد. سرنخی مانند «تار مرتبط» یا «مجموعهٔ بههمپیوسته» بیشتر به شبکه راه میدهد.
«رژیم» فقط در بافتهای مشخص، مانند شیوهٔ حکومت یا برنامهٔ غذایی، معنای نظام و قاعده پیدا میکند. به همین دلیل برای شرح عمومی «سامانه» پاسخ دقیقی نیست و نباید صرفاً به دلیل نزدیکی یکی از معانی انتخاب شود.
دقت املایی: شکل رایج و معیار پاسخ در فارسی «سیستم» است. افزودن یا حذف حرف، مانند «سیستیم» یا «سیسم»، املای واژه را نادرست میکند. پنج خانه نیز دقیقاً با س + ی + س + ت + م پر میشود.
کاربردی که معنی را روشن میکند
«سیستم ثبت سفارش از چند بخش متصل تشکیل شده است.»
در این جمله، سیستم فقط نام یک برنامه نیست؛ ورودی اطلاعات، پردازش، نگهداری داده و نمایش نتیجه، اجزایی هستند که برای انجام سفارش با یکدیگر کار میکنند.
«اختلال در یک بخش، عملکرد کل سیستم را تغییر داد.»
این نمونه وابستگی اجزا را برجسته میکند: ویژگی تعیینکنندهٔ سامانه آن است که رفتار هر بخش میتواند بر نتیجهٔ کلی اثر بگذارد.
در نوشتههای رسمی فارسی معمولاً «سامانه» انتخابی روان و فارسی است، بهویژه در ترکیبهایی مانند سامانهٔ اطلاعرسانی، سامانهٔ پرداخت یا سامانهٔ کنترل. با این حال «سیستم» نیز در زبان عمومی و تخصصی جاافتاده است و دقیقاً به همین علت در جدولها به عنوان معادل کوتاه و شناختهشدهٔ سامانه میآید.
جمعبندی سرنخ و پاسخ
شرح دادهشده: سامانه
پاسخ اصلی: سیستم
تعداد حروف: پنج حرف
وجه انطباق: مجموعهای از اجزای مرتبط که همچون یک کل برای کارکرد یا هدفی معین عمل میکنند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!