سرنخ «چهره شطرنجی» به واژهای دوپهلو اشاره دارد. پاسخ ثبتشده برای این سرنخ رخ است. رخ در زبان فارسی به معنای چهره و صورت است و در شطرنج نیز نام مهرهای به شکل برج یا قلعه است. همین دو معنای مرتبط با «چهره» و «شطرنج»، پاسخ کوتاه رخ را برای این سرنخ مناسب میکند.
معنی رخ به عنوان چهره
«رخ» در زبان ادبی به معنای صورت، چهره، روی یا گونه است. در شعر فارسی، رخ برای توصیف چهرهٔ یار یا زیبایی صورت بسیار به کار رفته است. ترکیبهایی مانند رخسار، رخ زیبا و رخ تابان از همین حوزهٔ معنایی میآیند.
رخ معمولاً لحنی ادبیتر از «صورت» یا «چهره» دارد. در متن روزمره ممکن است بگوییم صورت او روشن بود، اما در شعر و نثر ادبی، رخ او روشن یا گلگون توصیف میشود. اگر سرنخ فقط «چهره» باشد، رخ یکی از پاسخهای کوتاه و رایج است.
معنی رخ در شطرنج
رخ یکی از مهرههای اصلی بازی شطرنج است و معمولاً به شکل برج یا قلعه ساخته میشود. هر بازیکن در آغاز بازی دو رخ دارد که در گوشههای صفحه، کنار اسبها قرار میگیرند. رخ از مهرههای نیرومند شطرنج است و در مراحل پایانی بازی اهمیت زیادی پیدا میکند.
حرکت رخ در خطوط مستقیم انجام میشود. این مهره میتواند هر تعداد خانه به سمت بالا، پایین، چپ یا راست حرکت کند، به شرطی که مسیر خالی باشد و از روی مهرهٔ دیگری نپرد. رخ حرکت مورب ندارد و همین ویژگی آن را از فیل و وزیر متمایز میکند.
تعداد حروف و املای پاسخ
«رخ» دو حرف دارد: ر ـ خ. در جدول باید همین دو حرف را در دو خانهٔ پیوسته بنویسید. این واژه با «خ» نوشته میشود و نباید آن را با «رک» یا واژههای همآوا و مشابه اشتباه کرد.
تلفظ رایج رخ در معنای چهره و مهرهٔ شطرنج با ضمهٔ کوتاه روی ر همراه است، اما حرکتگذاری در جدول نوشته نمیشود. حروف پایهٔ پاسخ فقط ر و خ هستند.
چرا سرنخ به هر دو معنا اشاره دارد؟
ترکیب «چهره شطرنجی» یک سرنخ چندمعنایی میسازد. بخش «چهره» معنای ادبی رخ را فعال میکند و بخش «شطرنجی» ذهن را به مهرهٔ رخ میبرد. این نوع ایهام و بازی زبانی در جدولهای کلمات متقاطع بسیار کاربرد دارد و باعث میشود حلکننده از دو مسیر مختلف به یک پاسخ برسد.
اگر سرنخ فقط «مهرهٔ شطرنج» باشد، پاسخهای شاه، وزیر، فیل، اسب، سرباز و رخ ممکن است مطرح شوند. اگر سرنخ فقط «چهره» باشد، صورت، رو، رخسار و رخ گزینههای محتملاند. کنار هم قرار گرفتن چهره و شطرنج، پاسخ کوتاه رخ را برجسته میکند.
حرکت رخ در شطرنج
رخ در امتداد ردیفها و ستونهای صفحه حرکت میکند. حرکت افقی و عمودی آن میتواند یک خانه یا چند خانه باشد، اما رخ نمیتواند از روی مهرههای خودی یا حریف عبور کند. اگر مهرهٔ حریف در مقصد باشد، رخ میتواند آن را بزند؛ البته مسیر تا مقصد باید خالی باشد.
رخ در کنار شاه در عمل نقش مهمی در قلعهرفتن دارد. در حرکت قلعه، شاه و رخ با شرایط مشخصی جابهجا میشوند، اما جزئیات آن برای حل این سرنخ ضروری نیست. دانستن شکل برجمانند و حرکت مستقیم رخ برای تشخیص واژه کافی است.
روش حل سرنخ در جدول
برای حل «چهره شطرنجی»، ابتدا دو معنی سرنخ را جدا کنید. چهره را به رخ و شطرنج را به مهرهٔ رخ مرتبط کنید. سپس تعداد خانهها را بشمارید؛ پاسخ دو حرف دارد و الگوی ر، خ باید با حروف تقاطعی سازگار باشد.
- معنی ادبی رخ یعنی چهره و صورت را به یاد بیاورید.
- مهرهٔ شطرنجی به شکل قلعه را نیز در نظر بگیرید.
- دو خانه و حروف «ر ـ خ» را با تقاطعها بررسی کنید.
- پاسخ را بدون اعراب و نشانهٔ اضافی وارد جدول کنید.
اگر پاسخ سه خانه باشد، رخ مناسب نیست و احتمالاً سرنخ معنای دیگری دارد. برای دو خانه، وجود «ر» در آغاز یا «خ» در پایان انتخاب را سریع تأیید میکند. چندمعنایی بودن واژه دلیل اصلی جذابیت این سرنخ است.
تفاوت رخ با رخسار
«رخسار» واژهای طولانیتر برای چهره و گونه است، در حالی که رخ شکل کوتاهتر و ادبی آن به شمار میآید. رخسار در شطرنج نام مهره نیست؛ تنها رخ است که معنای دوم شطرنجی دارد. اگر سرنخ چهرهٔ ادبی و دو خانهای باشد، رخ گزینهٔ مناسب است.
تفاوت رخ با دیگر مهرهها
شاه یک خانه در هر جهت حرکت میکند و مهمترین مهره از نظر حفظ شدن است. وزیر میتواند مستقیم و مورب حرکت کند. فیل در مسیر مورب حرکت میکند، اسب به شکل ال حرکت دارد و سرباز قواعد ویژهای برای پیشروی و زدن دارد. رخ فقط در ردیف و ستون مستقیم حرکت میکند.
این ویژگی حرکت، همراه با شکل قلعهمانند، رخ را از دیگر مهرهها جدا میکند. در جدول، اگر سرنخ «مهرهٔ قلعهای شطرنج» باشد، رخ پاسخ کوتاه و مشخصی است.
نکات املایی
پاسخ با ر و خ نوشته میشود. نباید آن را «رک» بنویسید؛ رک واژهای جدا به معنای صریح و بیپرده است. همچنین «رخ» را با «رخسار» یا «روی» اشتباه نکنید، زیرا طول و حروفشان متفاوت است.
در متن ادبی ممکن است رخ با اعراب «رُخ» دیده شود، اما جدول خانهای برای ضمه ندارد. شکل پایهٔ نوشتاری رخ همان دو حرف ر و خ است.
واژههای نزدیک در جدول
چهره، صورت، رو، رخسار، سیما و عارض به معنای چهره نزدیکاند. در شطرنج نیز قلعه، شاه، وزیر، فیل، اسب و سرباز نام مهرهها هستند. رخ تنها واژهای در این سرنخ است که هم معنای صورت دارد و هم نام مهرهٔ شطرنج است.
جمعبندی پاسخ
پاسخ «چهره شطرنجی در جدول» رخ است. رخ در ادبیات به معنای چهره و صورت و در شطرنج نام مهرهای شبیه قلعه است که به صورت افقی یا عمودی در مسیر خالی حرکت میکند. این پاسخ دو حرف دارد: ر، خ. بازی زبانی سرنخ با هر دو معنای رخ، انتخاب این واژه را تأیید میکند.
پرسشهای متداول
رخ در جدول یعنی چه؟
رخ هم به معنای چهره و صورت است و هم مهرهای از شطرنج به شکل قلعه.
رخ چند حرف دارد؟
رخ دو حرف دارد: ر، خ.
رخ در شطرنج چگونه حرکت میکند؟
رخ در خطوط مستقیم افقی یا عمودی حرکت میکند و نمیتواند از روی مهرهها بپرد.
آیا رخ همان رخسار است؟
رخ واژهای کوتاهتر برای چهره است؛ رخسار واژهای بلندتر با معنای نزدیک است و نام مهرهٔ شطرنج نیست.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!