سرنخ «حکمت ارسطو» در جدول به یکی از مشهورترین نامهای مکتب فلسفی ارسطو اشاره دارد. در سنت فلسفه اسلامی و فارسی، فلسفه منسوب به ارسطو را معمولاً «حکمت مشاء» یا «فلسفه مشاء» مینامند. بنابراین پاسخ کوتاه جدولی این سرنخ معمولاً «مشاء» یا «مشائی» است.
«مشاء» به مکتبی گفته میشود که با ارسطو و پیروان او شناخته میشود. در جدولها، چون پاسخ باید کوتاه و دقیق باشد، بیشتر از صورتهای «مشاء» و «مشائی» استفاده میشود. «مشائی» یعنی منسوب به مشاء یا مربوط به مکتب مشاء.
چرا حکمت ارسطو را مشاء مینامند؟
واژه «مشاء» با راه رفتن و قدم زدن ارتباط دارد. روایت مشهور این است که ارسطو و پیروان او هنگام درس، بحث و گفتوگو در فضای آموزشی خود قدم میزدند. به همین دلیل، مکتب آنان در زبانهای مختلف با مفهوم «راهرونده» یا «قدمزن» شناخته شد. در فارسی و عربی، این سنت فلسفی با نام «مشاء» و «حکمت مشاء» جا افتاده است.
برای پاسخ کوتاه جدول، «مشاء» کافی است؛ «مشائی» صفت منسوب به همین مکتب و «مشائیت» نام نظام فکری آن است.
مشاء یعنی چه؟
مشاء در اصطلاح فلسفی به مکتب ارسطو و پیروان او گفته میشود. این مکتب بر عقل، استدلال، برهان و نظم منطقی تأکید دارد. در جهان اسلام، فیلسوفانی مانند فارابی و ابنسینا با سنت مشائی پیوند خوردهاند و بسیاری از مباحث فلسفی خود را در گفتوگو با اندیشه ارسطویی پیش بردهاند.
در حل جدول، لازم نیست همه این تاریخ فلسفه را بدانیم؛ فقط کافی است بدانیم «حکمت ارسطو» یعنی «حکمت مشاء» و پاسخ کوتاه آن «مشاء» است.
مشائی با مشاء چه فرقی دارد؟
«مشاء» نام مکتب است؛ «مشائی» صفت منسوب به آن مکتب است. وقتی میگوییم «حکمت مشائی»، یعنی حکمت مربوط به مکتب مشاء. وقتی میگوییم «فیلسوف مشائی»، یعنی فیلسوفی که به این سنت فکری وابسته است. بنابراین هر دو واژه با سرنخ حکمت ارسطو مرتبطاند، اما در جدول، تعداد خانهها تعیین میکند کدام را بنویسیم.
حکمت مشاء یعنی چه؟
حکمت مشاء نام کاملتر همان سنت فلسفی است. این تعبیر بیشتر در متنهای فلسفی، درسی و تاریخی دیده میشود. حکمت مشاء معمولاً در برابر حکمت اشراق قرار میگیرد؛ مشاء بیشتر بر استدلال عقلی و برهان تأکید دارد، در حالی که اشراق بر شهود، نور و دریافت درونی نیز تکیه میکند. البته این توضیح برای فهم بهتر است؛ پاسخ جدول همچنان معمولاً کوتاهتر است.
آیا «ارسطویی» جواب درست است؟
«ارسطویی» یعنی منسوب به ارسطو و از نظر عمومی به سرنخ نزدیک است. با این حال، برای «حکمت ارسطو» در جدول، پاسخ دقیقتر «مشاء» یا «مشائی» است، چون اینها نام مکتب فلسفیاند. «ارسطویی» بیشتر یک صفت کلی است و میتواند درباره منطق، فلسفه، اخلاق یا هر چیز وابسته به ارسطو به کار رود.
چطور پاسخ را قطعی کنیم؟
جمعبندی
پاسخ رایج برای «حکمت ارسطو در جدول» مشاء است. اگر تعداد خانهها یا حروف متقاطع با آن سازگار نبود، مشائی، مشائیت یا حکمت مشاء را بررسی کنید. «ارسطویی» از نظر معنایی نزدیک است، اما نام دقیق مکتب فلسفی ارسطو در سنت فارسی و اسلامی، مشاء است.
پاسخ نهایی پیشنهادی: مشاء؛ جایگزین رایج: مشائی.