اگر سرنخ جدول دقیقاً «گرو گذاشته شده» باشد، دو جواب از همه مستقیمترند: رهین و مرهون. هر دو در فارسی برای چیزی که در گرو یا وثیقه قرار گرفته به کار میروند، اما طولشان متفاوت است و همین تفاوت معمولاً مسئله را در جدول حل میکند. «رهین» چهار حرف دارد و «مرهون» پنج حرف؛ بنابراین پیش از جستوجوی مترادفهای دورتر، تعداد خانههای پاسخ را بشمارید.
دو جواب اصلی و تفاوت کاربردی آنها
به معنی «گرو گذاشته شده»، «در گرو» و در برخی کاربردها «مرهون». برای یک خانه چهارحرفی، این جواب دقیق و بسیار طبیعی است.
به معنی «گرو داده شده»، «گرو نهاده» یا «در گرو». اگر پاسخ پنج خانه داشته باشد، معمولاً نخستین گزینهای است که باید امتحان شود.
در حل جدول، همیشه معنی بهتنهایی کافی نیست؛ طول کلمه و تقاطعها اهمیت همان اندازه دارند. اگر چهار خانه دارید و یکی از حروف میانی با «ه» یا «ی» جور درمیآید، «رهین» انتخاب بسیار قوی است. اگر پنج خانه دارید و الگوی حروف به «م ـ ر ـ ه ـ و ـ ن» نزدیک است، «مرهون» دقیقتر مینشیند.
شمارش حروف؛ جایی که جواب سریع قطعی میشود
در جدول فارسی، حروف کلمه بدون حرکتهای کوتاه شمارش میشوند. نیمفاصله و نشانههای آوایی هم خانه جداگانه نمیگیرند. بنابراین شکل خانهبهخانه دو پاسخ اصلی چنین است:
رهین
الگو: ر ـ ه ـ ی ـ ن. آغاز با «ر» و پایان با «ن».
مرهون
الگو: م ـ ر ـ ه ـ و ـ ن. آغاز با «م» و پایان با «ن».
چرا «رهین» و «مرهون» هر دو درستاند؟
هر دو واژه به حوزه معنایی «رهن» تعلق دارند. وقتی مالی برای تضمین یک بدهی یا تعهد در گرو قرار میگیرد، میتوان آن را «رهین» یا «مرهون» وصف کرد. تفاوت اصلی برای حل جدول نه در اصل مفهوم، بلکه در ساخت واژه، بافت جمله و تعداد حروف است.
رهین در فارسی علاوه بر معنی واقعیِ «در گرو» میتواند معنای مجازی هم داشته باشد؛ مثلاً در ترکیبهایی که از وابستگی، وامداری یا زیر بار لطف کسی بودن سخن میگویند. مرهون نیز همین گسترش معنایی را دارد و در فارسی امروز جملههایی مانند «این موفقیت مرهون تلاش گروه است» رایجاند. با این حال، وقتی سرنخ دقیقاً «گرو گذاشته شده» است، معنی حقیقیِ مربوط به رهن مد نظر است، نه معنای مجازیِ «وابسته به» یا «مدیون».
دام مهم: «راهن» و «مرتهن» پاسخ این سرنخ نیستند
بیشترین خطا در این سرنخ از شباهت واژههای حقوقیِ حوزه رهن میآید. چهار واژه «راهن»، «مرتهن»، «رهین» و «مرهون» نزدیک به هم دیده میشوند، ولی نقش یکسانی ندارند. برای حل دقیق، باید بپرسیم سرنخ درباره چه کسی حرف میزند یا درباره چه چیزی.
پس اگر سؤال «گرو گذارنده» باشد، «راهن» مطرح میشود؛ اگر «گرو گیرنده» یا «رهنگیرنده» باشد، «مرتهن» مناسب است. اما برای «گرو گذاشته شده»، باید به خودِ وضعیتِ مال یا شیء توجه کرد و «رهین» یا «مرهون» را در اولویت گذاشت.
«رهینه» چقدر محتمل است؟
رهینه واژهای معتبر و پنجحرفی است و در متون قدیمیتر میتواند به معنی گرو، گروگان، وثیقه یا چیزی که به گرو داده شده باشد بیاید. از این جهت کاملاً بیارتباط نیست، اما برای صورت دقیق سرنخ «گرو گذاشته شده» انتخاب نخست نیست؛ چون «رهین» و «مرهون» صریحتر و مستقیمتر همان صفت را میرسانند.
اگر جدول پنج خانه دارد، «مرهون» را پیش از «رهینه» بررسی کنید. «رهینه» زمانی ارزش امتحانکردن دارد که حروف تقاطعی با «ر ـ ه ـ ی ـ ن ـ ه» سازگار باشند یا سبک جدول به واژههای کهن و ادبی گرایش داشته باشد.
«رهین منت» را با جواب اصلی قاطی نکنید
ترکیب «رهین منت» در فارسی وجود دارد و معنایش «وامدار لطف و احسان کسی بودن» است؛ اما این یک ترکیب دوواژهای با معنای مجازی است، نه شکل جایگزینِ یککلمهای برای «گرو گذاشته شده». بنابراین نوشتن شکلهایی مانند «رهینمنت» به عنوان پاسخ واحد این سرنخ، بدون نشانه روشن از سوی جدول، انتخاب مناسبی نیست.
این تفاوت مهم است، چون در جدول کلمات گاهی یک واژه از ترکیبهای ادبی آشنا وارد ذهن میشود و حلکننده تصور میکند همان ترکیب باید در خانهها قرار بگیرد. اینجا خودِ «رهین» کافی است و اگر سرنخ درباره «وامدار لطف» یا «زیر بار احسان» باشد، آن وقت فضای معنایی «رهین منت» مطرح میشود.
املای درست و شکلهایی که بهتر است ننویسیم
املای دو پاسخ اصلی ساده است، اما بهویژه در «مرهون» جای «ه» و «و» گاهی هنگام حل سریع جابهجا تصور میشود. شکل درست مَرْهون با توالی حروف «م، ر، ه، و، ن» است. «رهین» نیز با «ی» نوشته میشود: «ر، ه، ی، ن».
- رهین: درست و ۴ حرفی.
- مرهون: درست و ۵ حرفی.
- راهن: املایش درست است، اما معنایش «گروگذار» است و برای این سرنخ نقش معنایی متفاوتی دارد.
- مرتهن: واژهای درست، اما در کاربرد حقوقی متعارف به «رهنگیرنده» اشاره میکند، نه مالی که گرو گذاشته شده است.
- رهینه: واژهای معتبر و نزدیک، ولی معمولاً گزینه درجه دوم برای این صورتِ سرنخ است.
اگر چند حرف از تقاطعها را دارید، اینطور انتخاب کنید
اگر الگو «ر _ ی ن» یا «ر ه _ ن» است، پاسخ تقریباً روشن است: رهین.
اگر الگو «م ر _ و ن» یا «م _ ه و ن» است، مرهون را قرار دهید.
اگر با «ر» شروع و با «ه» تمام میشود و تقاطعها «رهینه» را میسازند، این گزینه قدیمیتر ولی معتبر قابل بررسی است.
اگر متن سرنخ از «کسی که گرو میگذارد» حرف میزند، به جای این دو جواب سراغ راهن بروید.
اگر سرنخ «رهنگیرنده» یا «کسی که مال نزد او در رهن است» باشد، مرتهن مطرح میشود.
معنی دقیق در یک مثال ساده
فرض کنید شخصی برای گرفتن وام، یک مال را وثیقه میگذارد. خودِ شخصِ وثیقهگذار «راهن» است، طرفی که رهن به نفع او قرار میگیرد «مرتهن» نامیده میشود و مالی که در رهن قرار گرفته «مال مرهون» است. در زبان لغوی، همان وضعیتِ «گرو گذاشته شده» را میتوان با «رهین» نیز بیان کرد.
این مثال کمک میکند سه نقش از هم جدا بمانند: انجامدهنده کار، پذیرنده رهن و چیزی که موضوع رهن است. سرنخ «گرو گذاشته شده» به نقش سوم اشاره دارد؛ به همین دلیل پاسخهای «رهین» و «مرهون» از «راهن» و «مرتهن» دقیقترند.
کدام پاسخ را اول وارد کنیم؟
اگر تعداد خانهها مشخص است، تصمیم ساده است: چهار خانه = رهین و پنج خانه = مرهون. اگر هنوز تعداد خانهها را نمیدانید یا جدول به شکل شرح در متن است، «رهین» پاسخ کوتاه و بسیار مستقیمِ سرنخ است و «مرهون» هم مترادف دقیق آن به شمار میرود.
در جدولهای متقاطع بهتر است هیچ پاسخ مترادفی را فقط بر پایه معنی قطعی نکنید؛ یک یا دو حرف از کلمات عمودی و افقی میتواند بین گزینههای نزدیک داوری کند. با این حال، برای همین سرنخ، دایره پاسخهای جدی کوچک است و معمولاً نیازی به رفتن سراغ واژههای دوری مثل «وثیقه»، «گروی» یا ترکیبهای چندکلمهای نیست.
پرسشهای کوتاه مرتبط
جواب چهارحرفی «گرو گذاشته شده» چیست؟
رهین. این واژه چهار حرف دارد و معنی مستقیم «گرو گذاشته شده» یا «در گرو» میدهد.
جواب پنجحرفی «گرو گذاشته شده» چیست؟
مرهون. پنج حرف دارد و در معنی حقیقی به چیزی گفته میشود که در رهن یا گرو قرار گرفته است.
آیا «راهن» میتواند جواب باشد؟
برای این سرنخ نه. «راهن» کسی است که مال را گرو میگذارد؛ یعنی فاعلِ عمل، نه چیزی که گرو گذاشته شده است.
آیا «مرتهن» همان «مرهون» است؟
در کاربرد حقوقی رایج خیر. «مرتهن» رهنگیرنده است، در حالی که «مرهون» به مال یا چیزی گفته میشود که در رهن قرار گرفته است.
«رهینه» هم درست است؟
واژهای معتبر و مرتبط است و میتواند معنی گرو یا وثیقه بدهد، اما برای عبارت صفتی «گرو گذاشته شده»، «رهین» و «مرهون» انتخابهای مستقیمتری هستند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!