برای سرنخ «مولف اینه اسکندری در جدول»، پاسخ دقیق و رایج امیر خسرو دهلوی است. صورت «اینه» در خود سرنخ را نباید نام مستقل یک کتاب دانست؛ منظور همان منظومهٔ فارسی آینه اسکندری یا آیینه اسکندری است. این اثر از مثنویهای خمسهٔ امیرخسرو است و انتساب آن به او روشن است.
پاسخ مناسب برای خانههای جدولچرا «امیر خسرو دهلوی» پاسخ درست است؟
امیر خسرو دهلوی شاعر نامدار پارسیگوی هند و از چهرههای مهم ادب فارسی در سدههای هفتم و هشتم هجری است. او در پیروی و پاسخگویی به خمسهٔ نظامی گنجوی، پنج مثنوی پدید آورد و «آینه اسکندری» یکی از همان پنج منظومه است. بنابراین وقتی در جدول از «مولف آینه اسکندری»، «سراینده آینه اسکندری» یا حتی با املای ناقص «مولف اینه اسکندری» پرسیده میشود، نامی که باید در خانهها بنشیند امیر خسرو دهلوی است.
پاسخ کامل
امیر خسرو دهلویصورت استاندارد و روشن برای پاسخ متنی.
تعداد حروف در جدول
۱۳ حرف بدون فاصله«امیرخسرودهلوی»؛ سه واژه با دو فاصله.
نام اثر
آینه اسکندری / آیینه اسکندریدو صورت املایی شناختهشده برای عنوان.
«اینه اسکندری» یا «آینه اسکندری»؟
نکتهٔ مهم این سرنخ، خود پاسخ نیست بلکه املای عنوان اثر است. در جستوجوهای جدولی، نام کتاب گاهی سادهشده یا غلط تایپی ثبت میشود. «اینه» بدون «آ» آغازین، برای عنوان این منظومه صورت مناسبی نیست. در نوشتههای معاصر معمولاً «آینه اسکندری» دیده میشود و در چاپها، فهرستهای کتابشناختی و متون ادبی صورت «آیینه اسکندری» نیز بسیار رایج است. حتی در برخی نسخهها و ثبتهای قدیمیتر شکل «آئینه اسکندری» دیده میشود؛ تفاوت این املاها نویسنده را تغییر نمیدهد.
برای نوشتار امروز
آینه اسکندری ساده، روان و کاملاً قابل فهم است. اگر متن سایت یا جدول از «آینه» استفاده کرده باشد، همین صورت را نگه دارید.
برای نام تاریخی اثر
آیینه اسکندری نیز صورت معتبر و جاافتادهای است و در آثار مرجع و چاپهای ادبی به همین شکل ثبت شده است.
تعداد حروف پاسخ را درست بشماریم
در جدول کلمات متقاطع معمولاً فاصله میان واژههای یک نام حساب نمیشود. «امیر» ۴ حرف، «خسرو» ۴ حرف و «دهلوی» ۵ حرف دارد؛ پس «امیرخسرودهلوی» در مجموع ۱۳ حرف است. اگر نرمافزار یا بازی فاصلهها را هم بهصورت نویسه بشمارد، عبارت «امیر خسرو دهلوی» ۱۵ نویسه دارد، زیرا میان سه واژه دو فاصله قرار میگیرد.
دو صورت کوتاهتر فقط وقتی به کار میآیند که تعداد خانههای جدول اجازهٔ نام کامل را ندهد و حروف تقاطعی نیز آنها را تأیید کند. برای خودِ سرنخ، نام کامل دقیقتر است.
آینه اسکندری در میان آثار امیرخسرو چه جایگاهی دارد؟
امیرخسرو دهلوی با الگو گرفتن از سنت خمسهسرایی نظامی، پنج مثنوی داستانی و تعلیمی آفرید. ترتیب مشهور این مجموعه شامل «مطلع الانوار»، «مجنون و لیلی»، «شیرین و خسرو»، «آینه اسکندری» و «هشت بهشت» است؛ از این رو «آینه اسکندری» چهارمین مثنوی این خمسه به شمار میآید. این نکته برای حل جدول مفید است، چون «هشت بهشت»، «مطلع الانوار» و «مجنون و لیلی» نیز ممکن است در سرنخهای دیگر به نام امیرخسرو پیوند بخورند.
- سراینده
- امیر خسرو دهلوی
- قالب
- مثنوی
- وزن اصلی
- بحر متقارب، از وزنهای حماسی فارسی
- جایگاه در خمسه
- مثنوی چهارم
- زمان پایان سرایش
- ۶۹۹ هجری قمری، حدود ۱۳۰۰ میلادی
- حجم گزارششده از سوی شاعر
- حدود ۴۴۵۰ بیت
دربارهٔ شمار ابیات، بهتر است عدد ۴۴۵۰ را تقریبی و مربوط به گزارش خود شاعر بدانیم؛ نسخههای باقیمانده دقیقاً یک اندازه نیستند و در برخی تصحیحها تعداد ابیات کمتر از این رقم است. برای یک پاسخ جدولی، این اختلاف نسخهها اهمیتی در نام نویسنده ایجاد نمیکند، اما دانستن آن مانع از تبدیل یک عدد تقریبی به ادعایی قطعی میشود.
موضوع منظومه چیست و چرا «اسکندری» نام دارد؟
قهرمان اثر اسکندر است، اما اسکندری که در سنت داستانی فارسی و اسلامی شکل گرفته، نه صرفاً چهرهای مطابق گزارشهای تاریخ باستان. در این روایت، جهانگشایی با حکمت، اندرز، شگفتیهای سفر و تصورهای افسانهای درهم میآمیزد. امیرخسرو بخشهایی از ماجراهای طولانی لشکرکشی را فشرده میکند و در عوض هرجا زمینهای برای حکمت، اخلاق یا یک مضمون دانشی و تمثیلی مییابد، با تفصیل بیشتری میپردازد.
نام «آینه اسکندری» نیز در فضای همین سنت معنا پیدا میکند؛ اسکندر در ادبیات فارسی تنها یک پادشاه جنگجو نیست، بلکه با حکیمان، دانشها، صنعتها، اختراعها و نمادهای شناخت و کشف پیوند دارد. به همین دلیل اثر در کنار روایت حماسی، رنگی تعلیمی و حکمتآموز پیدا میکند.
سه اثری که نباید با هم اشتباه شوند
نام اسکندر در چند منظومهٔ مشهور فارسی تکرار شده و همین شباهت، منشأ بسیاری از پاسخهای اشتباه است. تشخیص نویسنده از عنوان اثر بهترین راه جدا کردن آنهاست.
آینه اسکندری
اثر امیر خسرو دهلوی و یکی از پنج مثنوی خمسهٔ او؛ پاسخ «مولف» آن امیر خسرو دهلوی است.
اسکندرنامه
در خمسهٔ نظامی گنجوی قرار دارد و با دو بخش مشهور «شرفنامه» و «اقبالنامه» شناخته میشود.
خردنامه اسکندری
از عبدالرحمن جامی و جزو «هفت اورنگ» اوست؛ شباهت واژهٔ «اسکندری» نباید باعث جابهجایی نام شاعر شود.
چطور از روی تعداد خانهها به پاسخ مطمئن شویم؟
- اگر ۱۳ خانه دارید، «امیرخسرودهلوی» دقیقترین چینش است و با نام کامل نویسنده کاملاً جور درمیآید.
- اگر بخشی از حروف تقاطعی «خ س ر و» یا پایان «د ه ل و ی» را نشان میدهد، انتساب به امیرخسرو بسیار قوی میشود.
- اگر تعداد خانهها کمتر است، ممکن است طراح جدول نام را کوتاه کرده باشد؛ «خسرو دهلوی» و گاهی «امیرخسرو» شکلهای کوتاه محتملاند.
- اگر پاسخهای اطراف به «نظامی» اشاره میکنند، دوباره متن سرنخ را بخوانید: نظامی صاحب «اسکندرنامه» است، نه صاحب «آینه اسکندری» امیرخسرو.
امیر خسرو دهلوی؛ نامی که ممکن است با چند شکل دیده شود
نام شاعر در فارسی معمولاً «امیر خسرو دهلوی» نوشته میشود. در منابع قدیمی و شیوههای مختلف فاصلهگذاری، «امیرخسرو دهلوی» نیز دیده میشود. برای جدول، این تفاوت صرفاً تایپی است؛ چون فاصله داخل خانهها ثبت نمیشود. «دهلوی» نسبت او به دهلی و محیط فرهنگی هند فارسیزبان را نشان میدهد و «خسرو» تخلص و نام ادبی شناختهشدهٔ اوست. لقب مشهور «طوطی هند» نیز برای معرفی او به کار رفته است.
دورهٔ زندگی او ۶۵۱ تا ۷۲۵ هجری قمری است. جایگاهش فقط به شعر عاشقانه یا درباری محدود نمیشود؛ او در مثنوی، غزل، قصیده و نثر نیز آثار فراوان دارد و خمسهسرایی او از مهمترین نمونههای گسترش سنت نظامی در شبهقاره به شمار میرود. همین شهرت سبب شده نام «امیر خسرو دهلوی» در جدولهای ادبی بارها با سرنخهایی دربارهٔ «هشت بهشت»، «مطلع الانوار» و «آینه اسکندری» تکرار شود.
صورت نهایی مناسب برای ثبت در جدول
اگر سرنخ دقیقاً «مولف اینه اسکندری» یا «مولف آینه اسکندری» باشد و ۱۳ خانه در اختیار دارید، پاسخ را بدون فاصله به صورت امیرخسرودهلوی وارد کنید. در متن عادی و خوانا، شکل درستتر برای نمایش نام همان امیر خسرو دهلوی است. املای عنوان اثر میتواند «آینه اسکندری» یا «آیینه اسکندری» باشد و صورت «اینه اسکندری» را بهتر است خطای تایپی یا سادهنویسی نادقیقِ سرنخ بدانیم.
جمعبندی پاسخ: مولف «آینه/آیینه اسکندری» امیر خسرو دهلوی است؛ نام کامل او برای جدول ۱۳ حرف بدون فاصله دارد. «اسکندرنامه» نظامی و «خردنامه اسکندری» جامی آثار دیگریاند و نباید با این عنوان جابهجا شوند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!