در این مدخل، دقیقترین پاسخ برای سرنخ «ممکن و شدنی» واژهٔ مقدور است. «مقدور» هم از نظر معنای قاموسی با «ممکن، انجامشدنی و در حد توان» تطابق دارد و هم قالب پنجحرفیِ رایجی برای جدول کلمات متقاطع میسازد. بااینحال، خود سرنخ بهتنهایی تعداد خانهها را نشان نمیدهد؛ بنابراین یک حلکنندهٔ دقیق باید «میسر» را نیز بهعنوان پاسخ چهارحرفیِ جدی در نظر داشته باشد، نه اینکه هر مترادفی را بیبررسی داخل خانهها بنویسد.
صفتی به معنای قابل انجام، امکانپذیر و چیزی که انجام آن در توان باشد. در زبان امروز، ترکیبهایی مانند «تا حد مقدور» و «در صورت مقدور بودن» همین معنای توانایی و امکان انجام را روشن میکنند.
چرا «مقدور» پاسخ دقیق این سرنخ است؟
سرنخ دو جزء نزدیک به هم دارد: «ممکن» و «شدنی». کنار هم آمدن این دو واژه معمولاً برای محدود کردن معناست؛ یعنی طراح به دنبال واژهای است که فقط «احتمال وقوع» را نرساند، بلکه بر قابل انجام بودن نیز دلالت کند. «مقدور» دقیقاً در همین نقطه قرار میگیرد: کاری مقدور است که بتوان آن را انجام داد، امکانات یا توان لازم برای آن وجود داشته باشد و مانع قطعی، انجامش را ناممکن نکرده باشد.
برای نمونه، در جملهٔ «تحویل سفارش تا فردا مقدور است»، گوینده صرفاً نمیگوید شاید سفارش برسد؛ بلکه میگوید انجام این کار در محدودهٔ توان و امکانات قرار دارد. همین تفاوت، «مقدور» را از واژههایی مانند «محتمل» جدا میکند. «محتمل» بیشتر دربارهٔ احتمال رخ دادن است، اما «مقدور» دربارهٔ امکان انجام دادن.
شمارش درست حروف؛ جایی که بسیاری از پاسخها خطا میشوند
در جدول فارسی، معیار معمول تعداد نویسههای حرفی است؛ حرکتها، فاصله و نیمفاصله خانهٔ جداگانه نمیگیرند. بنابراین «مقدور» پنج حرف دارد: م، ق، د، و، ر. وجود «و» در میانهٔ واژه را نباید نادیده گرفت. این نکته بهظاهر ساده، «مقدور» را از «مقدر» جدا میکند و مانع پر شدن اشتباه خانهها میشود.
همچنین چند شمارش رایج نیاز به اصلاح دارد: «میسر» چهار حرف است، نه پنج؛ «میسور» پنج حرف است؛ «محتمل» نیز پنج حرف دارد؛ «روا» سه حرف است و «امکانپذیر» با حذف نیمفاصله نه حرف دارد. در حل جدول، شباهت معنایی بدون تطابق تعداد حروف کافی نیست.
گزینههای واقعاً محتمل و تفاوت کاربرد آنها
بهترین پاسخ این مدخل؛ ممکن، شدنی و در حد توان. برای سرنخی که بر قابلیت انجام تأکید دارد، دقیق و طبیعی است.
پاسخ بسیار رایج برای همین عبارت، بهویژه در جدول چهارخانهای. معنای آن فراهم، ممکن و دستیافتنی است.
از نظر معنا نزدیک به مقدور و میسر است، اما در فارسی امروز کمکاربردتر است و معمولاً فقط با تأیید حروف تقاطعی انتخاب میشود.
وقتی منظور «قابل اجرا در عمل» باشد مناسب است؛ بااینحال دامنهٔ معنایی آن از «ممکن و شدنی» کمی کاربردیتر و اجراییتر است.
بیشتر به معنی دارای احتمال است. برای «ممکنالوقوع» مناسبتر از «قابل انجام» است و نباید صرفاً به دلیل پنجحرفی بودن جای مقدور بنشیند.
اغلب معنای جایز، مجاز یا سزاوار میدهد. فقط هنگامی مناسب است که بافت سرنخ به «جایز بودن» اشاره کند، نه توان انجام.
چطور بین «مقدور» و «میسر» تصمیم بگیریم؟
پنج خانه به سود «مقدور» است؛ چهار خانه «میسر» را به گزینهٔ اصلی تبدیل میکند.
وجود ق در خانهٔ دوم یا و در خانهٔ چهارم تقریباً پاسخ «مقدور» را قطعی میکند.
امکان انجام: مقدور یا میسر. احتمال رخداد: محتمل. قابلیت اجرا: عملی.
اگر هنوز هیچ حرف تقاطعی ندارید، پاسخ ثبتشدهٔ این مدخل یعنی «مقدور» را بهعنوان انتخاب پایه بنویسید، اما آن را قطعی و تغییرناپذیر فرض نکنید. در جدول کلمات متقاطع، طول پاسخ بخشی از خود سؤال است. سرنخ یکسان میتواند در دو جدول متفاوت، بهدلیل تعداد خانهها، پاسخ متفاوتی داشته باشد.
معنای «مقدور» در فارسی امروز
واژهٔ «مقدور» عربی و از خانوادهٔ «قدر» است و در فارسی معمولاً نقش صفت دارد. پیوند معنایی آن با قدرت و اندازهٔ توان، در عبارتهای رایج کاملاً دیده میشود. وقتی میگوییم «در حد مقدور»، منظور «تا جایی که توان و امکان اجازه دهد» است. از همینرو، برای سرنخی که همزمان «ممکن» و «شدنی» را آورده، این واژه انتخابی محکم محسوب میشود.
«مقدور» با «مقدر» یکی نیست
این دو واژه نه املای یکسان دارند و نه در کاربرد معمول مترادف کاملاند. «مقدور» با حرف «و» نوشته میشود و در پاسخ این جدول معنای «شدنی و در توان» دارد. «مقدر» بدون «و» نوشته میشود و معمولاً به معنای تعیینشده، اندازهگذاریشده یا سرنوشتنوشته است. البته «مقدور» در متون کهن میتواند معنایی نزدیک به مقدر هم داشته باشد، اما این همپوشانی تاریخی نباید باعث شود دو املای متفاوت را در خانههای جدول جابهجا کنیم.
دامهای رایج
- نوشتن «مقدر» به جای «مقدور» و حذف خانهٔ حرف «و».
- پنجحرفی شمردن «میسر»؛ این واژه چهار حرف دارد.
- انتخاب «محتمل» برای سرنخی که دربارهٔ قابلیت انجام است.
- استفاده از «امکان» با اینکه اسم است و جانشین صفتیِ طبیعی برای عبارت نیست.
نشانههای پاسخ درست
- پنج خانه و وجود حرف «ق» در جایگاه دوم.
- حرف «و» در جایگاه چهارم و «ر» در پایان.
- بافت سرنخ بر انجامپذیری و توان متمرکز باشد.
- پاسخ بهصورت صفت در جملهٔ فرضی طبیعی بنشیند.
آزمون جایگزینی در جمله
یکی از روشهای دقیق برای ارزیابی پاسخ جدول این است که واژه را در یک جملهٔ ساده جای سرنخ بگذاریم. جملهٔ «این کار ممکن و شدنی است» با جایگزینی به «این کار مقدور است» تبدیل میشود و هم از نظر دستور و هم از نظر معنا طبیعی میماند. همین آزمون برای «میسر» نیز موفق است: «این کار میسر است». اما با «امکان» جملهٔ «این کار امکان است» نادرست میشود؛ پس «امکان» با وجود نزدیکی مفهومی، جانشین مستقیم خوبی برای این سرنخ صفتی نیست.
نمونههای طبیعی با مقدور:
«پاسخگویی در همان روز مقدور است.» یعنی پاسخگویی در همان روز امکان انجام دارد.
«تغییر برنامه در این مرحله مقدور نیست.» یعنی امکانات یا شرایط لازم برای تغییر وجود ندارد.
«تا حد مقدور از واژههای کوتاه استفاده کنید.» یعنی تا جایی که توان و شرایط اجازه میدهد.
متضادهایی که به تشخیص معنا کمک میکنند
شناخت متضادها برای حل تقاطعهای دشوار مفید است. مقابل «مقدور» در معنای این سرنخ، «نامقدور»، «ناممکن»، «محال» و گاهی «ممتنع» قرار میگیرد. هرکدام ظرافت خود را دارد: «محال» بر ناممکن بودن قاطع تأکید میکند؛ «نامقدور» یعنی بیرون از توان یا امکان؛ «ممتنع» رسمیتر است و در منطق یا نثر ادبی بیشتر دیده میشود. اگر یکی از این واژهها در سرنخهای مجاور آمده باشد، احتمال انتخاب «مقدور» بیشتر میشود.
خانوادهٔ معنایی مناسب برای جدول
این واژهها در یک حوزهٔ معناییاند، اما قابل تعویض مطلق نیستند. کنار هم دیدنشان به شما کمک میکند پاسخ را بر اساس طول و بافت محدود کنید:
در جدول استاندارد، بهترین پاسخ الزاماً مشهورترین مترادف نیست؛ پاسخ باید همزمان با معنی سرنخ، تعداد خانهها و حروف تقاطعی سازگار باشد.
جمعبندی پاسخ این مدخل
پاسخ منتخب برای «ممکن و شدنی در جدول» مقدور است: واژهای پنجحرفی با چینش م ـ ق ـ د ـ و ـ ر و معنای «قابل انجام، امکانپذیر و در حد توان». اگر جدول فقط چهار خانه داشته باشد، «میسر» جایگزین معتبر و رایج است. میان گزینههای پنجحرفی، «میسور» و «محتمل» تنها با قرینهٔ کافی پذیرفتنیاند؛ اولی کمکاربردتر است و دومی بیشتر احتمال وقوع را میرساند، نه توان انجام.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!