برای سرنخ «کاشف واکسن آبله در جدول»، پاسخ کوتاه و رایج جنر است. این واژه نام خانوادگی ادوارد جنر، پزشک انگلیسی و چهرهای است که توسعه نخستین واکسن موفق آبله با نام او شناخته میشود. اگر تعداد خانهها بیشتر باشد، شکل کامل پاسخ میتواند «ادوارد جنر» یا در جدولهای بدون فاصله «ادواردجنر» باشد.
پاسخ بر اساس تعداد خانههای جدول
در جدول کلمات، تعداد خانهها تعیین میکند که نام خانوادگی، نام کامل یا شکل پیوسته نوشته شود. شمارش درست حروف فارسی در این سرنخ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا «جنر» برخلاف بعضی نوشتههای اینترنتی، سه حرف دارد: ج، ن، ر.
چرا پاسخ «ادوارد جنر» است؟
ادوارد جنر در سال ۱۷۹۶ میلادی روشی را آزمود که در آن از ماده گرفتهشده از ضایعه آبله گاوی برای ایجاد حفاظت در برابر آبله انسانی استفاده میشد. روایت مشهور این آزمایش به جیمز فیپس، پسر هشتساله، و سارا نلمز، زن شیردوش مبتلا به آبله گاوی، مربوط است. نتیجه این مسیر پژوهشی، پایهگذاری روشی شد که بعدها با عنوان واکسیناسیون شناخته شد.
اهمیت کار جنر فقط در درمان یک بیمار نبود؛ او نشان داد میتوان با قرار دادن بدن در برابر عامل نزدیک و کمخطرتر، نوعی حفاظت پیشگیرانه ایجاد کرد. به همین دلیل در روایت رایج تاریخ پزشکی، از واکسن آبله بهعنوان نخستین واکسن موفق و از جنر بهعنوان پیشگام واکسیناسیون یاد میشود.
ریشه واژه انگلیسی vaccine نیز به واژه لاتین vacca به معنای «گاو» برمیگردد؛ ارتباطی که مستقیماً به نقش آبله گاوی در شکلگیری این روش اشاره دارد.
«کاشف» دقیقتر است یا «سازنده»؟
در زبان جدول و پرسشهای عمومی، عبارت «کاشف واکسن آبله» کاملاً جاافتاده است و پاسخ آن ادوارد جنر محسوب میشود. از نظر بیان تاریخی دقیقتر، میتوان گفت جنر روش واکسیناسیون علیه آبله را توسعه داد و اثربخشی آن را بهصورت نظاممند نشان داد. پیش از او روش «آبلهکوبی» یا واریولاسیون در بخشهایی از آسیا، خاورمیانه و اروپا سابقه داشت و حتی گزارشهایی از استفاده تجربی آبله گاوی پیش از آزمایش جنر وجود دارد.
این ظرافت تاریخی جواب جدول را تغییر نمیدهد. طراح جدول با عبارت «کاشف واکسن آبله» تقریباً همیشه به همان نام شناختهشده در تاریخ پزشکی، یعنی ادوارد جنر، اشاره میکند؛ نه به پزشکان قدیمیترِ مرتبط با آبلهکوبی و نه به دانشمندانی که واکسن بیماریهای دیگر را ساختند.
مقایسه با پاسخهای نزدیک اما نادرست
پزشک انگلیسی مرتبط با واکسن آبله و آغاز واکسیناسیون مدرن؛ در جدول کوتاه معمولاً «جنر» نوشته میشود.
نام او با واکسن هاری، پژوهشهای میکروبی و پاستوریزاسیون پیوند دارد؛ برای سرنخ واکسن آبله پاسخ اصلی نیست.
سازنده یکی از واکسنهای مهم فلج اطفال است. شباهت قالب سرنخها ممکن است باعث اشتباه شود، اما «سالک» جواب آبله نیست.
با شناسایی عوامل بیماریهایی مانند سل و وبا شناخته میشود. نام او در سرنخهای «کاشف میکروب» میآید، نه کاشف واکسن آبله.
رازی در تاریخ پزشکی به توصیف و تفکیک آبله از سرخک شهرت دارد؛ این دستاورد با ساخت واکسن آبله تفاوت دارد.
واریولاسیون پیش از جنر وجود داشت، اما خطر ابتلا و انتقال بیماری را به همراه داشت و همان واکسن مبتنی بر آبله گاوی نبود.
تفاوت آبله با آبلهمرغان در این سرنخ
واژه «آبله» در این پرسش به بیماری تاریخی آبله انسانی یا smallpox اشاره دارد، نه آبلهمرغان. این دو بیماری نام فارسی نزدیک دارند، اما عامل بیماری، تاریخچه و واکسن آنها متفاوت است. بنابراین دیدن کلمه «آبله» نباید حلکننده را به سمت نامهای مرتبط با واکسن آبلهمرغان ببرد.
املای درست و شکلهای قابل قبول
املای معیار و رایج نام خانوادگی Jenner در فارسی امروز جنر است. برای نشان دادن تلفظ، گاهی آن را «جِنِر» حرکتگذاری میکنند، اما در خانههای جدول حرکات کوتاه نوشته نمیشوند و همان سه حرف «جنر» کافی است.
شکل «ژنر» نیز گاه در کتابها، ترجمههای قدیمی یا متنهای دارای رسمالخط متفاوت دیده میشود. با این حال، حرف نخست نام انگلیسی Jenner صدای نزدیک به «ج» دارد و صورت «جنر» هم در کاربرد فارسی و هم در جدولها فراوانتر است. مگر آنکه حروف متقاطع صراحتاً «ژ» را تحمیل کنند، بهتر است پاسخ را با «ج» وارد کنید.
نام کوچک او «ادوارد» نوشته میشود. در جدولهای رایانهای ممکن است پاسخ کامل بدون فاصله ثبت شود: ادواردجنر. این شکل از نظر نثر فارسی مناسب جمله عادی نیست، اما برای پر کردن خانههای پیوسته جدول کاملاً کاربردی است.
چطور با حروف متقاطع پاسخ را قطعی کنیم؟
پرسشهای کوتاه و کاربردی
جواب سهحرفی کاشف واکسن آبله چیست؟
جنر.
نام کامل کاشف واکسن آبله چیست؟
ادوارد جنر، پزشک انگلیسی.
«جنر» چند حرف دارد؟
سه حرف: ج، ن و ر. حرکتهای تلفظی مانند کسره در شمار خانهها نمیآیند.
«ادواردجنر» چند خانه میخواهد؟
نه خانه، چون «ادوارد» شش حرف و «جنر» سه حرف دارد.
آیا «ژنر» هم ممکن است؟
ممکن است در بعضی نوشتههای قدیمی دیده شود، ولی «جنر» املای رایجتر و انتخاب اول برای جدول است.
آیا رازی کاشف واکسن آبله بود؟
خیر. رازی به شرح و تفکیک آبله و سرخک شهرت دارد؛ واکسیناسیون آبله با نام ادوارد جنر شناخته میشود.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!