برای سرنخ «سنگ سرمه» در جدول، پاسخ دقیق و رایج کحل است. این واژه کوتاه از آن پاسخهایی است که هم تعریف فرهنگلغتی با سرنخ کاملاً جور درمیآید و هم از نظر تعداد خانهها برای یک جواب سهحرفی مناسب است. نکته تعیینکننده در نوشتن آن، حرف میانی «ح» است؛ بنابراین «کهل» نه املای دیگر همین واژه، بلکه کلمهای با معنایی کاملاً متفاوت است.
چرا «کحل» جواب سنگ سرمه است؟
«کُحل» در کاربرد اسمی به سنگ سرمه، خود سرمه و مادهای گفته میشود که برای تیرهکردن پیرامون چشم یا در کاربردهای قدیمی برای چشم به کار میرفته است. در زبان جدول، طراح معمولاً از میان این معناها کوتاهترین همارز روشن را انتخاب میکند؛ به همین دلیل عبارت دوکلمهای «سنگ سرمه» به جواب فشرده سهحرفی «کحل» تبدیل میشود.
دام اصلی: «کحل» را با «کهل» اشتباه نکنید
حرف میانی، «ح» است
صورت صحیح پاسخ کحل است: کاف، حای حطی، لام. نوشتن «کهل» با «ه» پاسخ را عوض میکند؛ «کَهْل» واژهای به معنی میانسال یا سالخورده است و ارتباطی با سرمه ندارد.
پاسخهای نزدیک؛ کدامیک واقعاً مناسب این سرنخ است؟
چند واژه در حوزه سرمه و چشم به هم نزدیکاند، اما طول و معنای آنها یکسان نیست. مقایسه زیر کمک میکند واژه مرتبط را بهجای جواب دقیق ننویسید.
هممعنی مستقیم سنگ سرمه و پاسخ اصلی همین سرنخ است.
نامی برای سنگ سرمه است و از نظر معنی نزدیک، اما برای خانههای چهارحرفی محتملتر است.
در متون قدیمی گاهی با سنگ یا داروی چشمی پیوند دارد، ولی دامنه معنایی آن گستردهتر است و جواب سهحرفی نیست.
به سرمهکش یا چشمپزشک قدیم گفته میشود؛ نام شخص یا پیشه است، نه خود سنگ سرمه.
یعنی سرمهکشیده یا دارای چشمی که گویی سرمه دارد؛ صفت است و پنج حرف دارد.
در کاربردهای لغوی و پزشکی قدیم معانی دیگری، از جمله نام رگی، دارد و جایگزین «کحل» نیست.
تفاوت «سنگ سرمه»، «سرمه» و «کحل»
سنگ سرمه در اصل به ماده معدنی یا سنگی اشاره دارد که از آن سرمه تهیه میشده است. سرمه میتواند خود ماده ساییدهشده و آماده استفاده باشد. کحل در کاربرد تاریخی و لغوی گاهی برای هر دو مفهوم به کار رفته است: هم سنگ یا ماده اولیه و هم مادهای که به چشم میکشند.
همین همپوشانی معنایی باعث شده است طراح جدول با سرنخ «سنگ سرمه» مستقیماً به «کحل» برسد. در فضای جدول لازم نیست میان ماده خام و پودر آماده تمایز شیمیایی سختگیرانهای گذاشته شود؛ ملاک اصلی، همارزی واژگانی تثبیتشده و تعداد خانههاست.
آیا «کحل» نام یک ترکیب شیمیایی مشخص است؟
در حل جدول، «کحل» یک پاسخ واژگانی است، نه فرمول شیمیایی دقیق. مواد سنتیای که در دورهها و نواحی گوناگون با نام سرمه یا کحل شناخته شدهاند، الزاماً ترکیب یکسانی نداشتهاند. در برخی توصیفها از کانیهای آنتیموانی یاد شده و در نمونههای دیگر ترکیبات سربی، دوده یا مواد رنگی متفاوت دیده شده است.
بنابراین بهتر است نگوییم هر چیزی که «کحل» نام دارد حتماً یک ماده معدنی واحد است. برای جدول، معنی «سنگ سرمه» کافی و درست است؛ برای شیمی، پزشکی یا مصرف آرایشی باید ترکیب واقعی هر نمونه جداگانه بررسی شود.
این تمایز مهم است، چون در نامگذاری سنتی، یک نام میتواند بر چند فرآورده با ترکیبهای متفاوت اطلاق شود.چطور پاسخ را با خانههای جدول قطعی کنیم؟
اگر پاسخ سه خانه دارد، «کحل» از نظر طول کاملاً منطبق است.
الگوی «ک ـ ل» یا «ـ ح ل» احتمال پاسخ را بسیار بالا میبرد.
سرنخ باید نام ماده یا سنگ باشد، نه شخص، صفت یا عمل سرمهکشیدن.
سه خانه دارید: کحل.
حرف دوم «ح» است، نه «ه».
سرنخ «سنگ سرمه» است، نه «چشمپزشک قدیم»؛ پس «کحال» کنار میرود.
سرنخ پاسخ کوتاه میخواهد؛ «اثمد» و «توتیا» با وجود نزدیکی معنایی، از نظر تعداد حروف نمیگنجند.
ابهامهای رایج درباره این جواب
تلفظ درست «کحل» چیست؟
در معنای سرمه و سنگ سرمه، خوانش رایج «کُحل» است. در جدول حرکات نوشته نمیشوند، بنابراین همان سه حرف «کحل» وارد خانهها میشود.
آیا «اثمد» هم میتواند جواب سنگ سرمه باشد؟
از نظر لغوی بله، «اثمد» نیز به سنگ سرمه گفته شده است؛ اما چهار حرف دارد. وقتی پاسخ سهحرفی خواسته شده یا پاسخ ذخیرهشده با تقاطعها سازگار است، «کحل» انتخاب دقیقتر است.
چرا «توتیا» پاسخ اصلی نیست؟
«توتیا» در متون قدیم معانی و مصادیق متنوعی دارد و گاه با داروهای چشمی یا سنگ سرمه مرتبط میشود، اما پنج حرفی است. برای سرنخ کوتاه و مستقیم «سنگ سرمه» با سه خانه، «کحل» برتری روشن دارد.
«کحال» چه زمانی جواب جدول میشود؟
وقتی سرنخ درباره «سرمهکش»، «چشمپزشک قدیم» یا کسی باشد که کار درمان چشم انجام میداده است، «کحال» میتواند مناسب باشد. این واژه چهار حرف دارد و نام شخص یا پیشه است.
آیا «مکحول» چهار حرف است؟
خیر. «مکحول» در خط فارسی پنج حرف دارد: م، ک، ح، و، ل. این نکته هنگام سنجش گزینههای نزدیک مهم است، زیرا گاهی در شمارش عجولانه حرف «و» نادیده گرفته میشود.
الگوی درست سهحرفی «ک ـ ح ـ ل» است. «کهل» معنای دیگری دارد و «اثمد»، «توتیا»، «کحال»، «مکحول» و «اکحل» فقط در سرنخها یا تعداد خانههای متفاوت مطرح میشوند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!