برای سرنخ «ساز و کار» در جدول، پاسخ اصلی و مطمئن مکانیسم است. این واژه دقیقاً به شیوه عملکردن اجزا، ترتیب مراحل یا روالی اشاره میکند که یک دستگاه، پدیده یا نظام را به نتیجه میرساند. «مکانیزم» نیز در نوشتههای فارسی فراوان دیده میشود، اما وقتی پاسخ ثبتشده و صورت فرهنگنامهای را مبنا قرار میدهیم، «مکانیسم» انتخاب دقیقتر این مدخل است.
معادل رایج «ساز و کار» و «طرز کار»؛ یعنی چگونگی هماهنگی اجزا یا توالی مراحلی که باعث انجام یک عمل مشخص میشود.
«مکانیسم» چند حرف دارد؟
در جدول کلمات متقاطع، هر نویسه فارسی یک خانه را میگیرد. واژه «مکانیسم» از هفت حرف تشکیل شده است؛ بنابراین برای جای خالی هفتخانهای کاملاً مناسب است.
نکته مهم: «مکانیزم» هم هفت حرف دارد: م، ک، ا، ن، ی، ز، م. تفاوت این دو شکل در تعداد خانهها نیست؛ تنها حرف ششم «س» یا «ز» است. پس حرف تقاطعی همان خانه، املای مورد نظر طراح را مشخص میکند.
چرا پاسخ «مکانیسم» است؟
سرنخ «ساز و کار» معمولاً از حلکننده یک هممعنی مستقیم میخواهد، نه توضیحی بلند درباره اجزای یک دستگاه. «مکانیسم» درست در همین جایگاه مینشیند: هم میتواند طرز کار قطعات یک وسیله را برساند، هم ترتیب وقوع یک فرایند را، و هم روش درونی یک نظام را. این پوشش معنایی گسترده باعث شده است که واژه در جدولهای عمومی، علمی و دانستنیها پاسخ طبیعی این سرنخ باشد.
برای نمونه، وقتی میگوییم «مکانیسم قفل»، منظور فقط خود قفل یا شکل ظاهری آن نیست؛ منظور رابطه میان زبانه، فنر، کلید و حرکتهایی است که باز و بسته شدن را ممکن میکنند. در «مکانیسم دفاعی» نیز سخن از قطعه مکانیکی نیست، بلکه از فرایندی ذهنی یا رفتاری برای مواجهه با فشار روانی حرف میزنیم. پس هسته معنایی واژه، چگونگی عمل و ارتباط مراحل یا اجزا است.
املای اصلی، شکل جایگزین و پاسخهای فریبنده
مکانیسم
هممعنی مستقیم «ساز و کار» و صورت مناسب برای این مدخل. هفت حرف دارد و با پاسخ ثبتشده نیز هماهنگ است.
مکانیزم
شکل بسیار رایج با «ز» است و از نظر معنا تفاوتی با «مکانیسم» ندارد. در جدولی که خانه ششم از تقاطع «ز» شود، این املا محتمل است.
ساختار
«ساختار» بیشتر به آرایش و سازمان اجزا اشاره میکند، نه الزاماً روش کار آنها. ممکن است در جملهای نزدیک باشد، اما پاسخ مستقیم این سرنخ نیست.
مکانیک
«مکانیک» نام یک دانش یا وصف امور مربوط به حرکت و نیرو است. شباهت ظاهری آن با «مکانیسم» نباید باعث جایگزینی این دو شود.
روال
«روال» گاهی ترتیب انجام کار را میرساند، ولی دامنه معنایی آن محدودتر است و مفهوم ارتباط اجزا یا طرز عملکرد دستگاه را کامل منتقل نمیکند.
دستگاه
دستگاه خود مجموعه ابزار یا سامانه است؛ مکانیسم شیوهای است که آن مجموعه با آن کار میکند. این دو در بعضی متنها نزدیکاند، اما یکی نیستند.
«مکانیسم» دقیقاً چه چیزی را توصیف میکند؟
هماهنگی اجزا
رابطه و اثر متقابل قطعاتی که کنار هم یک کار مشخص را انجام میدهند؛ مانند مکانیسم ساعت، قفل یا ترمز.
توالی مراحل
مجموعه مرحلههایی که به ترتیب رخ میدهند تا یک واکنش، فرایند یا تغییر به نتیجه برسد.
روش درونی یک نظام
قاعده یا روندی که در یک سامانه اداری، اقتصادی، زیستی یا روانی باعث ایجاد نتیجهای خاص میشود.
چند نمونه برای تشخیص سریعتر معنا
«ساز و کار»، «سازوکار» و «مکانیسم» چه نسبتی دارند؟
صورت سرنخ میتواند «ساز و کار» با فاصله نوشته شود، اما در نثر امروز شکل پیوسته «سازوکار» نیز بسیار رایج است. هر دو صورت در این پرسش به یک مفهوم اشاره میکنند: روش و چگونگی انجام کار. در جدول، طراح معمولاً همین مفهوم فارسی را میدهد تا حلکننده برابر شناختهشده آن، یعنی «مکانیسم»، را وارد خانهها کند.
از سوی دیگر، «مکانیسم» و «مکانیزم» دو املای رقیب در فارسی معاصرند. برای حل جدول نباید تنها بر عادت نوشتاری خود تکیه کرد. اگر حرف ششم هنوز از تقاطع معلوم نیست، ابتدا پاسخ را به صورت معنایی قطعی بدانید و هر دو املا را موقتاً در ذهن نگه دارید؛ سپس با روشن شدن حرف متقاطع، میان «س» و «ز» تصمیم بگیرید. در این مدخل مشخص، شکل منتخب و نهایی مکانیسم است.
چطور از تقاطعها به پاسخ قطعی برسیم؟
معنا را تثبیت کنید
«ساز و کار» به طرز عمل، روش درونی یا ترتیب فعالیت اجزا اشاره دارد؛ پس خانواده معنایی پاسخ از همان ابتدا روشن است.
تعداد خانهها را بشمارید
اگر هفت خانه دارید، «مکانیسم» و «مکانیزم» هر دو از نظر طول جا میشوند. ادعای پنج یا ششحرفی بودن این دو واژه با شمارش واقعی حروف فارسی سازگار نیست.
خانه ششم را بررسی کنید
پنج حرف نخست هر دو شکل «مکانی» و حرف پایانی «م» است. اختلاف فقط در خانه ششم است: «س» در مکانیسم و «ز» در مکانیزم.
پاسخ مدخل را ثبت کنید
در نبود قرینه مخالف و با توجه به صورت معیار این مدخل، پاسخ را «مکانیسم» بنویسید.
ابهامهای رایج درباره این پاسخ
پاسخ نهایی «مکانیسم» است یا «مکانیزم»؟
برای این مدخل، پاسخ نهایی «مکانیسم» است. «مکانیزم» املای جایگزین و رایجی است که ممکن است در جدولهای دیگر با توجه به حرف تقاطعی دیده شود.
آیا «مکانیسم» پنج حرفی است؟
خیر. این واژه هفت حرف دارد: م، ک، ا، ن، ی، س، م. فاصله یا نشانه پنهانی هم در آن وجود ندارد که شمار خانهها را تغییر دهد.
آیا «مکانیزم» یک حرف بیشتر دارد؟
خیر. «مکانیزم» نیز هفت حرفی است. تفاوت تنها جایگزینی «ز» بهجای «س» در حرف ششم است، نه افزودن یا حذف «ی».
چرا «ساختار» پاسخ مناسبی نیست؟
ساختار بیشتر شکل سازمانیافتگی اجزا را بیان میکند، در حالی که سازوکار بر نحوه عملکرد و رابطه عملی آن اجزا تأکید دارد. سرنخ حاضر هممعنی دوم را میخواهد.
آیا «سازوکار» خودش میتواند پاسخ جدول باشد؟
اگر سرنخ واژهای مانند «مکانیسم» باشد، بله؛ «سازوکار» میتواند پاسخ معکوس آن باشد. اما وقتی خود سرنخ «ساز و کار» است، نوشتن همان عبارت معمولاً پاسخ محسوب نمیشود و برابر مورد انتظار «مکانیسم» است.
پاسخ دقیق «ساز و کار در جدول»؛ واژهای هفتحرفی با الگوی مکانیسم. «مکانیزم» فقط شکل املایی جایگزین با «ز» است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است
اولین نفری باشید که نظر میدهد!