معنی ضرب المثل مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می ترسد
معنی ضرب المثل «مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می ترسد» این است که کسی که از چیزی آسیب دیده، بعد از آن حتی از چیزهای شبیه و بیخطر هم میترسد.
این مثل درباره احتیاط، ترس و بدبینیای است که پس از یک تجربه تلخ در انسان باقی میماند.
مارگزیده وقتی ریسمانی شبیه مار میبیند، خطر واقعی نمیبیند؛ اما خاطره آسیب قبلی باعث میشود بترسد.
در این ضربالمثل، «مارگزیده» نماد کسی است که قبلا آسیب دیده است. «ریسمان سیاه و سفید» هم چیزی است که فقط شباهت ظاهری به مار دارد، اما واقعا مار نیست. پس معنی مثل این است که تجربههای تلخ گذشته میتوانند باعث شوند انسان در موقعیتهای شبیه، بیش از اندازه محتاط یا ترسان شود.
معنی ساده ضرب المثل
اگر بخواهیم این ضربالمثل را خیلی ساده بگوییم، یعنی: کسی که یک بار ضرر دیده یا آسیب خورده، دفعه بعد با کوچکترین نشانهای میترسد و محتاط میشود. حتی اگر خطر تازه واقعی نباشد، ذهن او آن را به تجربه بد گذشته وصل میکند.
برای مثال کسی که یک بار در معاملهای فریب خورده، ممکن است بعد از آن به هر پیشنهاد کاری با شک و تردید نگاه کند. یا کسی که در دوستی ضربه خورده، شاید در رابطههای بعدی دیرتر اعتماد کند.
پیام اصلی ضرب المثل
اتفاقهای بد گذشته روی رفتار آینده انسان اثر میگذارند.
کسی که آسیب دیده، طبیعی است که محتاطتر شود.
گاهی ترس از خطر واقعی بیشتر میشود و انسان حتی از نشانههای بیخطر هم میترسد.
تجربه تلخ باید باعث آگاهی شود، نه اینکه انسان را برای همیشه از حرکت بازدارد.
این مثل هم میتواند با همدلی گفته شود و هم گاهی با طنز. یعنی ممکن است برای فهمیدن ترس یک نفر به کار رود، یا برای اشاره به احتیاط بیش از اندازه او.
کاربرد ضرب المثل
این ضربالمثل وقتی به کار میرود که کسی به خاطر یک تجربه بد، در موقعیتی مشابه دچار ترس یا بدگمانی شود. مثلا فردی که یک بار پولش را در یک سرمایهگذاری از دست داده، ممکن است بعد از آن از هر پیشنهاد مالی بترسد. یا کسی که در سفر دچار حادثه شده، شاید مدتها از سفر رفتن دوری کند.
همچنین میتوان این مثل را درباره جامعه، خانواده یا گروهی از افراد به کار برد. اگر گروهی یک بار از وعدهای آسیب دیده باشند، در برابر وعدههای بعدی محتاطتر میشوند. در چنین موقعیتی میگویند: مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید میترسد.
داستان کوتاه برای فهم بهتر
تصور کنید فردی در باغی قدم میزند و ناگهان ماری او را نیش میزند. او درد زیادی میکشد و مدتها از آن خاطره میترسد. چند وقت بعد، در همان باغ ریسمانی دورنگ روی زمین میبیند. ریسمان هیچ خطری ندارد، اما چون شکل و رنگ آن او را یاد مار میاندازد، ناگهان میترسد و عقب میرود.
این داستان ساده نشان میدهد که ترس همیشه از خطر واقعی نمیآید؛ گاهی از خاطره یک خطر قبلی میآید.
مثالهای روزمره
- کسی که یک بار در خرید اینترنتی فریب خورده، بعد از آن از هر فروشگاه آنلاین میترسد.
- دانشآموزی که یک بار در امتحان غافلگیر شده، از هر امتحان سادهای هم اضطراب میگیرد.
- فردی که در دوستی خیانت دیده، در رابطههای بعدی دیرتر اعتماد میکند.
- کسی که یک بار تصادف کرده، مدتها از رانندگی در همان مسیر میترسد.
- کسی که از یک شریک کاری ضرر دیده، به پیشنهادهای کاری تازه با تردید نگاه میکند.
احتیاط خوب است یا بد؟
احتیاط پس از تجربه تلخ میتواند مفید باشد، چون انسان را هوشیارتر میکند و جلوی تکرار اشتباه را میگیرد. اما اگر این احتیاط به ترس همیشگی تبدیل شود، ممکن است مانع پیشرفت و آرامش انسان شود. بنابراین پیام سالم این مثل آن است که از تجربه تلخ درس بگیریم، اما اسیر ترس نشویم.
مارگزیده حق دارد مراقب باشد، ولی اگر هر ریسمانی را مار ببیند، زندگی برایش سخت میشود. پس باید میان خطر واقعی و شباهت ظاهری تفاوت گذاشت.
واژههای مهم در ضرب المثل
کسی که قبلا آسیب دیده یا تجربه تلخی پشت سر گذاشته است.
چیزی بیخطر که به ظاهر شبیه عامل ترس قبلی است.
یعنی با دیدن نشانهای شبیه تجربه بد گذشته، دچار اضطراب و نگرانی میشود.
نتیجه اخلاقی
نتیجه این ضربالمثل این است که تجربههای تلخ گذشته میتوانند انسان را محتاط و حساس کنند. باید به ترس کسی که آسیب دیده احترام گذاشت، اما همزمان باید یاد گرفت که هر شباهتی به معنی تکرار همان خطر نیست.
جمعبندی معنی
ضربالمثل مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می ترسد یعنی کسی که از چیزی آسیب دیده، بعد از آن حتی از نشانهها و چیزهای شبیه به آن هم میترسد. این مثل درباره ترس ناشی از تجربه تلخ، احتیاط زیاد و دشواری دوباره اعتماد کردن است.